Таҳлилот

Нигаронӣ аз ташкили эътилофи Русия, Эрон ва Туркия

Пас аз дидорҳои дуҷонибаи як ҳафтаи гузаштаи мақомҳои русӣ — туркияӣ, Эрон — Русия ва Туркия — Эрон, гумоназаниҳо дар бораи эҳтимоли ташкили эътилофи Русия, Эрон ва Туркия боло гирифтааст. Таҳаввуле, ки ба эътиқоди бархе аз нозирони сиёсӣ, дар сурати таҳаққуқ бояд Вошингтунро нигарон кунад.

Ба гузориши хабаргузори TASS, гароиши феълӣ барои ҳамкории Русия бо Эрон аз як сӯ ва чархиш ба сӯи иртиботи беҳтар бо рақиби минтақаии Теҳрон, Туркия аз сӯи дигар, бархе таҳлилгаронро нисбат ба дар пеш гирифтани як истротежии сеҷонибаи ҷадид, ки эҳтимолан таъсироти басазое бар таҳаввулоти минтақаи Ховари Миёна хоҳад дошт, умедвор кардааст.

Таъомули сиёсии токтикӣ ва беҳбуди чашмгири таъомулоти иқтисодӣ дар авлавияти се кишвар қарор дорад. Аммо агар ҳатто ин гуна бошад, ҳамин беҳбуди равобит миёни Маскав, Онкоро ва Теҳрон метавонад нақши мусбате барои ғалаба бар бӯҳронҳои минтақаӣ аз ҷумла дар Сурия дошта бошад. Дидори ҳафтаи гузаштаи Владимир Путин ва Раҷаб Тайиб Ардуғон дар Сан-Петерзбург таваҷҷӯҳҳои бисёреро ба худ ҷалб кард. Ба вижа ин ки рӯзи пеш аз ин дидор низ дидори сеҷонибае миёни Русия, Эрон ва Ҷумҳурии Озарбойҷон дар Боку баргузор шуда буд. Русия аз як тараф ба дунболи ҳаллу фасли ихтилофоти худ бо Туркия аст ва аз тараф дигар ба дунболи тавсиъаи равобит бо Теҳрон аст. Ҳамчунин ба назар мерасад, ки Онкоро ва Теҳрон ба унвони ду рақиби минтақаӣ дар тӯли торих, ибое надоранд, ки гомҳоеро барои наздикии ҳар чӣ бештар ба сӯи якдигар бардоранд. Ардуғон пас аз кудетои нофарҷом дар ин кишвар гуфт: “Мо дар назар дорем, ки бо Эрон ва Русия барои расидагӣ ба чолишҳои минтақаӣ шона бо шонаи ҳам ҳамкорӣ кунем, то битавонем сулҳ ва суботро бори дигар ба минтақа бозгардонем.”

Ҳама чиз токтик аст, на истротежӣ

Владимир Сажин, коршиноси Муассисаи мутолеоти Окодемии улуми Русия мегӯяд: “Дар ҳоли ҳозир омилҳои мушаххасе вуҷуд дорад, ки боис мешавад, то Туркия, Эрон ва Русия дар як ҷабҳаи муштарак қарор бигиранд. Мушаххасан он чӣ дар зеҳн дорам, иқтисод нест. Албатта комилан бадеҳӣ аст, ки иқтисод бисёр муҳим аст ва ин масъаларо дар фароянди беҳбуди равобити дуҷониба дахил медонам. Ин иртиботи сеҷониба дар беҳтарин ҳолат, як иттиҳоди токтикӣ аст ва далелаш ҳам ин аст, ки Эрон, Туркия ва Русия дар равобити худ бо ғарб ва Иёлоти Муттаҳида мушкилоти мушаххасе доранд.”

Сажин мегӯяд: “Агар касе ба манофеъи иқтисодии ин кишварҳо нигоҳе биандозад, бояд ба хотир дошта бошад, ки Русия, Эрон ва Озарбойҷон (мизони нишасти Боку) кишварҳое ҳастанд, ки нафту гоз тавлид ва содир мекунанд. Онҳо дар шароите, ки вазъияти қимати нафт дар бозорҳои ҷаҳонӣ мусоид нест, метавонанд ҳамкориҳои хубе дошта бошанд. Дар ин миён нақши Туркия низ ба унвони кишваре, ки интиқолдиҳандаи нафту гоз ба ғарб аст низ метавонад чашмгир бошад. Бо ин ҳол фикр намекунам, ки ин мусаллас аҳаммияти истротежик дошта бошад.”

Ин коршиноси равобити байналмилал бо ин ҳол ақида дорад, ки таъомули Русия, Эрон ва Туркия метавонад таъсири мушаххасе бар шароити Сурия дошта бошад. Вай дар ин бора мегӯяд: “Русия ҳамвора дар бӯҳрони Сурия дар канори он истодааст, аммо Туркия мавзеъи комилан мутазодд дорад. Дар инҷо бо наздикии Туркия ба Эрон ва Русия мумкин аст, ки шоҳиди тағйироте дар мавозеъи Онкоро бошем, аммо ин тағйири мавозеъ эҳтимолан доманаи мушаххасе хоҳад дошт, ки далелаш вуҷуди масъалаи курдҳо ва туркманҳост, касоне ки дар Сурия ва Ироқ сокин ҳастанд.”

Ба эътиқод Сажин, “бо таваҷҷӯҳ ба шинохте, ки аз Раҷаб Тайиб Аруғон вуҷуд дорад, баъид аст, ки раисиҷумҳури Туркия дар мавриди ҳимояти Русия аз курдҳои Сурия комилан аз мавзеъи интиқодии худ ақибнишинӣ кунад. Бо ин ҳол, бархе кушоишҳо имконпазир аст, масалан музокира миёни Маскав ва Онкоро бар сари ин ихтилофот, ки албатта ҳамин оғози гуфтугӯҳо ҳам таҳаввули бисёр мусбате аст.”

Ин эътилофи эҳтимолӣ агар иқдоме токтикӣ ҳам бошад, барои Вошингтун аҳаммияти зиёде дорад. Пойгоҳи хабарии Jewishpress низ дар гузорише бо ишора ба гумоназаниҳо дар бораи ташкили эътилофи сеҷонибаи Русия, Эрон ва Туркия менависад: “Ҳанӯз мушаххас нест, ки чӣ касе бояд аз рӯйгардонии Туркия ба унвони яке аз аъзои НАТО ва ҳамроҳ шудан бо Сурия ва Эрон нигарон бошад: Телавив ё Вошингтун? Қатъае Иёлоти Муттаҳида дар сурати ташкили ин эътилоф бештар мутазаррир хоҳад шуд. Чаро ки ба лиҳози суннатӣ сиёсати хориҷии Иёлоти Муттаҳида дар Ховари Миёна бар ду пояи Арабистони Саудӣ ва Туркия устувор будааст. То замоне, ки ин қудрати минтақаӣ дар урдугоҳи ғарбӣ бошад, дасткориҳои Русия дар минтақа коҳиш ёфта ва наметавонад чандон муассир бошад. Замоне ки Эрон дар пайи инқилоби Ҷумҳурии Исломӣ дар соли 1979 (барои Омрико) аз даст рафт, Вошингтун талош кард, то Ироқро ҷойгузини ин пояи аз даст рафта кунад. Аммо Ироқ ҳеч гоҳ натавонист ҷойи холии Эронро барои Омрико пур кунад. Ба ҳамин далел аст, ки Иёлоти Муттаҳида қавиян талош дорад, то Туркияро дар урдугоҳи ғарб ҳифз кунад, чаро ки бидуни Туркия ҳузури Иёлот Муттаҳида дар минтақа амиқан камранг хоҳад шуд.”

Irdiplomacy

Добавить комментарий

Заполните поля или щелкните по значку, чтобы оставить свой комментарий:

Логотип WordPress.com

Для комментария используется ваша учётная запись WordPress.com. Выход /  Изменить )

Google photo

Для комментария используется ваша учётная запись Google. Выход /  Изменить )

Фотография Twitter

Для комментария используется ваша учётная запись Twitter. Выход /  Изменить )

Фотография Facebook

Для комментария используется ваша учётная запись Facebook. Выход /  Изменить )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.