Перейти к содержимому

10 далели ақибнишинии Аморот аз Яман

Таҳлиле аз Абдулборӣ Атвон, сардабири нашрияи Раъюл-явм

Ахбори мухталифе дар чанд рӯзи гузашта дар бораи ақибнишинии тадриҷии нерӯҳои Аморот аз Яман мунташир мешавад. Абӯзабӣ баъд аз хасоратҳои зиёди моддӣ, инсонӣ ва сиёсӣ ва интиқоли ҷанг ба умқи хоки Арабистон ва Аморот ва мухолифати дохилӣ ва ҷомеаи ҷаҳонӣ, дигар қодир нест ба ҷанг идома диҳад.

Омилҳои мутаъаддиде Аморотро ба ақибнишинии тадриҷӣ ва суръат бахшидан ба раванди он водоштанд, ки метавон онҳоро дар ин маворид хулоса кард:

1) Иқдоми ҷунбиши Ансоруллоҳ (Ҳусиҳо) ва муттаҳидонаш дар дохилу хориҷ барои интиқоли ҷанг аз хоки Яман ба умқи хоки кишварҳои узви эътилоф ба сурати мустақим ё ғайримустақим ба манзури афзоиши норизоятии мардуми ин ду кишвар ва дар пайи он, водоштани мардум ба суол дар бораи фоидаи ин ҷанг ва тарс аз пешрафташ. Амалиёти ҳамла ба 6 фарванд нафткаш дар обҳои минтақаии кишвари Аморот, бахши нахустини ин паём буд ва бомбборони фурудгоҳи Абҳо — яке аз бузургтарин фурудгоҳҳои Арабистон ва таътилии раванди киштиронӣ дар он дар авҷи фасли гардишгарии дохилӣ ҳам, бахши дуввуми ин паём ба шумор мерафт;

2) Афзоиши қудрати ҷунбиши Ансоруллоҳ ва муттаҳидонаш ва дастёбии онҳо ба аслиҳаи пешрафта, ба вежа дар заминаи мушакӣ ва ҳавопаймоҳои бидуни сарнишини бомбгузоришуда ва комёбӣ дар дастёбӣ ба нерӯи дифоии муассир, ки таъсири нерӯи ҳавоии эътилофро ба таври куллӣ хунсо ва беасар кард;

3) Боқӣ намондани нуқтаҳои низомӣ ва ҳатто ғайринизомӣ дар Яман барои зарба задан аз сӯи эътилофи саудӣ-аморотӣ, ва дар муқобил, вуҷуди беш аз 400 нуқта барои Ҳусиҳо дар замини душман, ки дар тирраси мушакҳои болистик ё ҳавопаймоҳои бидуни сарнишини бомбгузоришуда қарор доранд;

4) Фурӯпошии маҳсуси тавони дифои заминӣ ва ҳавоии кишварҳои узви эътилоф, ки даҳҳо милёрд дулор барои сохти он ҳазина шудааст; чунон ки мушаки 6 милюн дулории “Потриут” дар баробари мушаки 1500 дулории Ҳусиҳо оҷиз аст ва ин мушак бештари фурудгоҳҳои Арабистон ё ба иборате ҳама онҳоро таҳдид мекунад;

5) Вуҷуди конолҳои иртиботии маҳрамона байни Аморот ва ҷунбиши Ансоруллоҳ, ки дастёбӣ ба тафоҳумҳои эъломнашударо мӯҷиб шуданд. Боризтарини ин тафоҳумҳо, ақибнишинии нерӯҳои Аморот ва аслиҳаи сангини онҳо аз шимоли Яман ва боқӣ мондан дар ҷануб дар муқобили таваққуфи ҳамлаи мушакҳои Ҳусӣ ба фурудгоҳҳои Абӯзабӣ ва Дубай буд; чаро ки ин ҳамалот таъсири манфӣ бар иқтисоди Аморот гузошт. Дар воқеъ мушакҳое, ки ба фурудгоҳи Абҳо, Риёз ва Ҷидда мерасанд, метавонанд Дубай ва Абӯзабиро низ ҳадаф қарор диҳанд ва касоне, ки метавонанд дар нафткашҳо бомбгузорӣ ва ба дастгоҳҳои амниятӣ дар бандари Алфуҷейра нуфуз кунанд, ҳатман метавонанд худро ба аҳдофи ҳаётӣ ва роҳбурдӣ дар ҳар ҷойи дигаре дар Аморот низ бирасонанд;

6) Вуҷуди норизоятии фазоянда дар соири амирнишинҳо монанди Шорҷа, Дубай ва Раъсулхайма, ки алоқае ба даргир шудан дар ҷанг бо Яман надоштанд. Ҳарчанд ин норизоятиҳо қаблан аланӣ нашуда буд, аммо вуруди ҷанг ба панҷумин сол, он ҳам бидуни дастёбӣ ба натиҷае мушаххас ё роҳи ҳаллҳои сиёсӣ, боис шуд ин норизоятиҳо кам-кам зуҳуру буруз ёбанд;

7) Афзоиши талафот дар миёни нерӯҳои аморотӣ ва куштаву маҷрӯҳ шудани теъдоде аз аъзои хонадони ҳоким ва хонаводаҳои бузург, ки барои нахустин бор дар таърихи ин кишвар рух дод;

8) Коҳиши сатҳи ҳамоҳангии низомӣ байни ду муттаҳид: Аморот ва Саудӣ дар майдонҳои набард. Дар ин замина дида шуд, ки баъд аз ҳузури Арабистон дар минтақае монанд Алмӯҳра, Аморот барои ақибнишинӣ аз он иқдом кард. Илова бар ин, саргарм будани Арабистон ба ҷанг дар марзҳои ҷанубӣ ва талош барои ҷилавгирӣ аз пешравии артиши Яман ва нерӯҳои муқовимати Ҳусӣ аз Ҷизон, Наҷрон ва Асир;

9) Шикояти чандин нафар аз масъулони низомии Аморот аз камбуди тавонмандиҳои артиши Саудӣ дар майдонҳои набард бо вуҷуди таҷҳизоти пешрафтаи низомӣ. Яке аз масъулони баландпояи кишварҳои халиҷи Форс дар ҷаласае вежа бо ҳамтоёни араби худ фош кард, ки чизе ба исми артиши Саудӣ ба он маъно вуҷуд надорад;

10) Иқдоми Аморот барои тавсиъаи доираи дахолатҳои сиёсӣ ва низомӣ фаротар аз тавонмандиҳояш ба вежа дар Либӣ, Шохи Офриқо ва ҳатто дар Афғонистон ва Кузуву, ки боиси ташдиди паёмадҳо ва афзоиши таъаҳҳудоти молӣ ва низомӣ ва сиёсии ин кишвар шуд.

* * *

Баъид нест ахбори марбут ба ақибнишинии тадриҷии Аморот аз Яман, самараи бознигариҳои сиёсӣ дар болотарин сатҳ дар бораи парвандаи Яман бошад ва эҳтимолан бозтоби натоиҷи он дар соири заминаҳо аз ҷумла сардии равобити мумтози Абӯзабӣ бо Арабистони Саудиро шоҳид хоҳем буд.

Арабистон низ бо дархост барои бознигариҳои мушобеҳ ва чӣ басо амиқтару возеҳтар рӯ ба рӯст; зеро идомаи бархе сиёсатҳо ва вуруд ба ҷанг дар панҷ соли гузашта, ҳазинаҳои моддӣ ва маънавии зиёде барои ин кишвар дошта ва бар чеҳраи он дар сатҳи ҷаҳони арабӣ ва исломӣ таъсир гузоштааст.

Сиёсати ҷанги ниёбатӣ дар Яман шикаст хӯрда ва сиёсати музокираи ниёбатӣ ҳам ба ҳеч ваҷҳ муваффақ набудааст ва бояд тарафи муқобилро, яъне Ҳусиҳоро, ба расмият шинохт ва бо онҳо ба сурати мустақим вориди музокира шуд.

Raialyoum

Добавить комментарий

Заполните поля или щелкните по значку, чтобы оставить свой комментарий:

Логотип WordPress.com

Для комментария используется ваша учётная запись WordPress.com. Выход /  Изменить )

Google photo

Для комментария используется ваша учётная запись Google. Выход /  Изменить )

Фотография Twitter

Для комментария используется ваша учётная запись Twitter. Выход /  Изменить )

Фотография Facebook

Для комментария используется ваша учётная запись Facebook. Выход /  Изменить )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d такие блоггеры, как: