Рубрика: Ақоиди исломӣ

Ёде аз айёми донишҷӯӣ

Сайидюнуси Истаравшанӣ Медонед, рамзу рози таъкиди фаровони ислом бар гуфтани “тасбеҳ” чист? Албатта тасбеҳ, фақат ин нест, ки шумо ба забон такрор кунед: “Субҳоналлоҳ!” Субҳоналлоҳ яъне Худоё, ту поку муназзаҳӣ! Инро тӯтӣ ҳам қодир аст такрор кунад. Балки тасбеҳ, беш аз ҳама, як бовар ва эътиқоди қалбӣ аст […]

Инсон ва сарнавишт (11 – бахши поёнӣ)

Муртазо Мутаҳҳарӣ Баҳсе ҳадисӣ Дар миёни ахбору ривоёт аҳёнан мазмунҳое дида мешавад, ки бо он чи гуфта шуд мунофӣ ба назар мерасад, вале бояд донист, ки ин гуна танофиҳо ва таъорузҳо ё дар асари бархе иштибоҳот аст, ки аҳёнан аз бархе ровиёни ҳадис дар нақли мазмуни аҳодис рух […]

Инсон ва сарнавишт (10)

Муртазо Мутаҳҳарӣ Сатҳи олӣ Чизе, ки барои як нафар муҳаққиқи ошно ба масоили тавҳид бисёр-бисёр эъҷобовар аст, мантиқи махсусе аст, ки Қуръони Карим ва пас аз он, ривоёти ҳазрати Расули Акрам (с) ва Алӣ (а) ва соири имомони аҳли байт (а) дар масоили тавҳид пеш гирифтаанд. Ин мантиқ […]

Инсон ва сарнавишт (9)

Муртазо Мутаҳҳарӣ Тафовути ду мактаб Дар гузашта гуфтем, моддигароён (ва ҳамчунин баъзе аз масеҳиён) мавзӯи қазо ва қадарро дастовези ҳамла ба ислом қарор додаанд ва мегӯянд, лозимаи эътиқод ба қазо ва қадар ин аст, ки инсон худро маҷбуру дастбаста бидонад ва нақши худро дар эҷоду таквину созандагии беҳтари […]

Инсон ва сарнавишт (8)

Муртазо Мутаҳҳарӣ Назариёти дигар Мутобиқи он чи мо тавзеҳ додем, тақсими қазо ва қадар ба “ҳатмӣ” ва “ғайриҳатмӣ”, аз вазъи хосси мавҷудот сарчашма мегирад. Мавҷуде, ки имконоти мутаъаддид дорад ва иллатҳои мухталиф мумкин аст дар ӯ таъсир кунанд ва ҳар иллате ӯро дар як маҷро ва як масири […]

Инсон ва сарнавишт (7)

Муртазо Мутаҳҳарӣ Имтиёзи башар Аъмолу афъоли башар аз он силсила ҳодисаҳое аст, ки сарнавишти ҳатмӣ ва тахаллуфнопазир надорад, зеро бастагӣ дорад ба ҳазорон иллатҳо ва асбоб ва аз он ҷумла анвоъи иродаҳо ва интихобҳо ва ихтиёрҳо, ки аз худи башар зуҳур мекунад. Тамоми имконоте, ки дар мавриди ҷамодот […]

Инсон ва сарнавишт (6)

Муртазо Мутаҳҳарӣ Ҳатмӣ ва ғайриҳатмӣ Дар осору ривоёти динӣ ва дар ишороти қуръонӣ, аз “қазо ва қадари ҳатмӣ” ва “қазо ва қадари ғайриҳатмӣ” ёд шудааст ва чунин менумояд ду гуна қазо ва қадар аст: ҳатмӣ ва ғайриқобили тағйир, ғайриҳатмӣ ва қобили тағйир. Ин пурсиш пайдо мешавад, ки маънии […]

Инсон ва сарнавишт (5)

Муртазо Мутаҳҳарӣ Қазо ва қадар “Қазо” ба маънии ҳукм ва қатъ ва файсала додан аст. Қозиро аз ин ҷиҳат қозӣ мегӯянд, ки миёни мутахосимон ҳукм мекунад ва ба кори онҳо файсала медиҳад. Дар Қуръони Карим ин калима зиёд истеъмол шуда, чӣ дар мавриди башар ва чӣ дар мавриди […]

Инсон ва сарнавишт (4)

Муртазо Мутаҳҳарӣ Осори шум Бидуни шак, маслаки ҷабр, ки ба куллӣ башарро фоқиди ихтиёру озодӣ медонад, осори суи иҷтимоии зиёде дорад; монанди микроби фалаҷ, руҳу иродаро фалаҷ мекунад. Ин ақида аст, ки дасти татовули зӯргӯёнро дарозтар ва дасти интиқому додхоҳии зӯршунавҳоро бастатар мекунад. Он кас, ки мақомеро ғасб […]

Инсон ва сарнавишт (3)

Муртазо Мутаҳҳарӣ Ҳаросангез Сарнавишт! Қазо ва қадар! Калимае руъбовартару ҳаросангезтар аз ин ду калима, пардаи гӯши башарро ба ҳаракат наёвардааст. Ҳеч чиз ба андозаи ин ки инсон озодии худро аз даст рафта ва хештанро мақҳуру маҳкуми нерӯмандтар аз худ мушоҳида кунад ва тасаллути мутлақу бе чуну чарои ӯро […]

Инсон ва сарнавишт (2)

Муртазо Мутаҳҳарӣ Муқаддима (2) Гоҳе гуфта мешавад, сирри инҳитоти мусалмонон эътиқоди амиқе аст, ки ба сарнавишт ва қазо ва қадар доранд. Ва гоҳе гуфта мешавад, эҳтимоми азими ислом ба амри охират ва ҷаҳони абадӣ ва ночиз шумурдани зиндагонии дунё фикри мусалмононро аз таваҷҷӯҳи ҷиддӣ ба масоили зиндагӣ мунсариф […]