Фалсафаи исломӣ

Баррасӣ ва нақди далоили Ибни Сино бар нафйи қадим будани нафс

Чакидаи мақола Ибни Сино мӯътақид аст, ки нуфуси инсонӣ қабл аз бадан мавҷуд нестанд ва сипас дар баданҳо ба вуҷуд меоянд. Яъне, пас аз ин ки аҷсом ба вуҷуд омаданд, нуфус ба онҳо мулҳақ мегарданд. Чун агар нуфус қабл аз… Read More ›

Моҳияти макон дар таърихи фалсафаи исломӣ

Чакидаи мақола Макон вежагиҳои шинохташудае дорад, ки ҳамаи мутафаккирон пазируфтаанд; монанди ин ки макон зарфи мутамаккин аст (мутамаккин яъне шаъйи дар макон ҷойгирифта), мутамаккин маконро пур мекунад; имкон надорад ду мутамаккин дар як замон ва дар як макон вуҷуд ёбанд,… Read More ›

Ибни Сино; файласуфи таҷрибагаро ё ақлгаро?

Чакидаи мақола Маърифатшиносӣ ба масобаи як дониш ва шохаи илмӣ дар фалсафаи исломӣ матраҳ набудааст, вале ба фарохӯри мабоҳиси вуҷудшинохтӣ, аз мабоҳиси (ба истилоҳи имрӯзӣ) маърифатшиносӣ низ сухан мегуфтанд. Ҳарчанд рӯйкарди ақлгароӣ ва таҷрибагароӣ дорои милокҳои чанде аст, вале қадри… Read More ›

Зан ва зебоӣ аз назари Ибни Арабӣ

Чакида Ин мақола, ба табйини нигоҳи Ибни Арабӣ ба зан ба унвони мазҳари ҷамоли илоҳӣ ихтисос дорад. Нигоҳи вай аз назари ирфонӣ, комилтарин ва амиқтарини оро дар миёни урафои пеш ва ҳатто пас аз худ аст. Аз назари Шайхи Акбар,… Read More ›

Адли илоҳӣ (50)

Ба қалами Муртазо Мутаҳҳарӣ Бахши нӯҳум: амали хайр аз ғайримусалмон (12) Шароити таквинӣ ва шароити қарордодӣ Ғолибан афрод муқаррароти илоҳиро дар хилқату офариниш ва подошу кайфар ва саодату шақоват, бо муқаррароти иҷтимоии башарӣ қиёс мегиранд, дар сурате, ки ин умур… Read More ›

Адли илоҳӣ (49)

Ба қалами Муртазо Мутаҳҳарӣ Бахши нӯҳум: амали хайр аз ғайримусалмон (11) Аз зовияи диди ҳукамои ислом Фалосифаи ислом ин масъаларо ба шакле дигар баён кардаанд, аммо натиҷае, ки гирифтаанд маолан бо он чи мо аз оятҳо ва ривоятҳо истинбот кардем… Read More ›

Адли илоҳӣ (48)

Ба қалами Муртазо Мутаҳҳарӣ Бахши нӯҳум: амали хайр аз ғайримусалмон (10) Зери сифр То ин ҷо сухан аз мақбулият ва адами мақбулияти тоъоту аъмоли неку мусбати ғайримусалмонон буд, ва ба иборати дигар, сухан дар бораи болои сифр буд; сухан дар… Read More ›

Адли илоҳӣ (47)

Ба қалами Муртазо Мутаҳҳарӣ Бахши нӯҳум: амали хайр аз ғайримусалмон (9) Офатзадагӣ Севвумин масъала, ки дар ин ҷо ба таносуби баҳс аз арзиши имон лозим аст мавриди диққат қарор гирад, арзиши манфии куфру инод аст. Яъне оё куфру инод мӯҷиби… Read More ›

Таҳлиле бар дидгоҳи Ибни Сино перомуни иртиботи бадан бо нафс дар ҳаёти ухравӣ

Чакида Дар ҳамроҳии бадан бо нафс дар ҳаёти дунявӣ шакке вуҷуд надорад, аммо ҳамроҳии бадани дунявӣ бо нафс дар ҳаёти ухравӣ, маҳалли баҳсу ихтилоф аст. Мутобиқи мабонии Бӯалӣ Сино, бадани дунявӣ наметавонад ҳаёти ухравӣ дошта бошад, аммо бархе осори ношӣ… Read More ›

Ахлоқи сиёсӣ дар андешаи Форобӣ

Чакида Аз нуктаҳои қобили таваҷҷӯҳ дар андешаи Форобӣ, таркиби ахлоқ ва сиёсат аст; ба гунае ки китобҳои сиёсии вай ба номи китобҳои “Ахлоқ ва сиёсат” ё “Ахлоқи сиёсӣ” номида мешавад. Вай, фалсафаи маданиро ба ду бахш тақсим мекунад, ки як… Read More ›

Адли илоҳӣ (45)

Ба қалами Муртазо Мутаҳҳарӣ Бахши нӯҳум: амали хайр аз ғайримусалмон (7) Имон ба Худо ва охират Нисбати дунё ва охират, нисбати бадану руҳ, яъне нисбати зоҳир ба ботин аст. Дунё ва охират, ду ҷаҳони комилан муҷаззо ва мунфасил аз якдигар… Read More ›

Мабонии фалсафии ҳунар дар осори Ибни Сино

Яке аз муаррифҳои аслии ҳунар, зебоӣ аст. Ба назари Ибни Сино, зебоӣ ба маънои омм (маҳсус ва номаҳсус), камоли ахир ё доштани ҳамаи авсофи шоиста ва боиста аст. Чакида Яке аз муаррифҳои аслии ҳунар, зебоӣ аст. Ба назари Ибни Сино,… Read More ›

Адли илоҳӣ (44)

Ба қалами Муртазо Мутаҳҳарӣ Бахши нӯҳум: амали хайр аз ғайримусалмон (6) Кайфият ё каммият? Аз баҳси гузашта натиҷаи ҷолибе ба даст меояд, ва он ин ки: он чи дар ҳисоби Худо мояи арзиши аъмол аст, кайфият аст, на каммият. Таваҷҷӯҳ… Read More ›

Адли илоҳӣ (43)

Ба қалами Муртазо Мутаҳҳарӣ Бахши нӯҳум: амали хайр аз ғайримусалмон (5) Ихлос, шарти қабули аъмол Масъалаи дуввум аз масоиле, ки дар бораи арзиши имон тарҳ кардем ин аст, ки оё имон чӣ дахолате дар қабулии аъмол метавонад дошта бошад? Қаблан… Read More ›

Сайидҳусайни Наср

Ба баҳонаи зодрӯзи файласуфи муосири эронӣ Сайидҳусайни Наср Сайидҳусайни Наср, файласуфи соҳибназари эронӣ ва устоди улуми исломӣ дар Донишгоҳи Ҷорҷ Вошингтун, шогирди Аллома Таботабоӣ, Муҳаммадкозими Ассор ва Сайидабулҳасани Рафеъии Қазвинӣ аст. Ӯ ҳамкори Ҳонри Курбан (Henry Corbin) дар ҳавзаи фалсафаи… Read More ›

Адли илоҳӣ (42)

Ба қалами Муртазо Мутаҳҳарӣ Бахши нӯҳум: амали хайр аз ғайримусалмон (4) Сахтгирҳо Дар қиболи равшанфикрмаобон, ки муддаиянд амали хайр аз ҳар кас дар ҳар вазъу ҳоле, ки бошад мақбули даргоҳи Худост, муқаддасони сахтгир қарор гирифтаанд, ва инҳо дуруст дар нуқтаи… Read More ›

Адли илоҳӣ (40)

Ба қалами Муртазо Мутаҳҳарӣ Бахши нӯҳум: амали хайр аз ғайримусалмон (2) (2) Дине ҷуз ислом пазируфта нест Нуктаи дигаре, ки қабл аз вуруд дар асли баҳс мебояд равшан гардад ин аст, ки баҳс дар бораи некӯкориҳои номусалмононро ба ду гуна… Read More ›

Адли илоҳӣ (39)

Ба қалами Муртазо Мутаҳҳарӣ Бахши нӯҳум: амали хайр аз ғайримусалмон (1) Тарҳи баҳс Яке аз масоиле, ки дар баҳси “адли илоҳӣ” мавриди гуфтугӯ қарор мегирад, масъалаи “аъмоли хайри ғайримусалмонон” аст. Имрӯз ин суол дар миёни табақоти мухталиф аз ҷоҳилу олим,… Read More ›

Адли илоҳӣ (38)

Ба қалами Муртазо Мутаҳҳарӣ Бахши ҳаштум: шафоат (4) Робитаи мағфират ва шафоат Мағфирати илоҳӣ чӣ иртиботе бо шафоат дорад? Мағфирати илоҳӣ монанди ҳар раҳмати дигар дорои низом ва қонун аст. Мо дар бораи низом доштани ҷаҳон, дар бахши дуввуми ин… Read More ›

Адли илоҳӣ (37)

Ба қалами Муртазо Мутаҳҳарӣ Бахши ҳаштум: шафоат (3) Шафоати мағфират Дуввумин навъи шафоат, висотат дар мағфирату афву бахшидани гуноҳон аст. Ин маъно аз шафоат аст, ки омоҷи ишколҳо ва эродҳои мунтақидон ва мункирон қарор гирифтааст, вале бо тавзеҳе, ки ба… Read More ›