Рубрика: Фалсафаи ғарб

Секулоризм чизе ҷуз ҳошиянависӣ бар китоби муқаддас нест

Секулорҳо достони оммаписанде барои таъриф кардан доранд: аз назари онҳо, бо ривоҷи адёни иброҳимӣ ҳамаи хубиҳои ҷаҳони погонӣ аз миён рафт ва дунёи тирае аз таҳмили ақоид, таъассуб ва хушунати динӣ ба вуҷуд омад. Аммо китоби ҷадиди Том Ҳулонд (Tom Holland) — муаррихи барҷаста, чизи дигаре мегӯяд. Ҳулонд […]

Ба баҳонаи зодрӯзи Ҳойдегер

Тазаккур: Бо ин ки зодрӯзи Мортин Ҳойдегер (Martin Heidegger) ҳудуди як ҳафта пеш буд яъне 26 сентябр ва қарор буд ин мақоларо дар ҳамон рӯз бигузорам, аммо ба далели даргирӣ бо бархе масоили дигар натавонистам он рӯз гузорам, аммо ба назарам, ҳанӯз дер нашудааст. * * * Мортин […]

Ошноии кӯтоҳ бо китоби “Фалсафаи Чомски”

“Фалсафаи Чомски” китобест аз Муртун Винстун (Morton Winston) дар бораи Нувом Чомски — файласуфи забоншинос ва фаъоли иҷтимоӣ, ки осораш ҳавли меҳвари масоили дониши инсон ва озодии ӯ давр мезанад. Рӯйкарди нависанда дар ин китоб, ироаи таърихчаи ҳаёти фикрии Чомски аст ва бештар дар пайи ироаи ин таърихча […]

Хонише ҷадид аз мудернита

Муруре бар китоби “Решаҳои илоҳиёти мудернита”, навиштаи Мойкл Олен Гилеспи Мудернита (ё ҳамон даврони мудерн) чист ва аз куҷо оғоз шудааст? Ин мафҳум аз ҳамон оғоз муноқишаангез буд. Дидгоҳи роиҷ то кунун ба ин пурсиш ин гуна посух дода, ки мудернита қаламрави секулор аст, ки дар он, инсон […]

Чаро илм ба фалсафа ниёз дорад?

Ба қалами Сино Фаллоҳзода, пажӯҳишгари фалсафа Аз даврони бостон то сароғози даврони мудерн, улуми табиӣ ва риёзӣ ҳамеша бо фалсафа тавъам будаанд. Бисёре аз андешамандони бузурги даврони бостон назири Афлотун ва Арасту, ки мо имрӯза бештари онҳоро ба хотири нубуғи фалсафиашон мешиносем ва меситоем, дар улуми табиӣ ва […]

Худхоҳии башар аз кадом нуқтаи таърих шурӯъ шуд?

Гуфтугӯи Шон Иллинг (Sean Illing) бо Дэвид Вуттон (David Wootton) Шон Иллинг (Sean Illing): Чаро мардум некӣ мекунанд? Дар таърихи фалсафаи ғарб, асосан ду посух барои ин пурсиш вуҷуд дорад. Нахустин посух ин аст, ки мардум ахлоқӣ амал мекунанд, чун фазилатманд ҳастанд ва ба усули хоссе монанди обрӯ […]

Одамҳо дар лаҳзаи марги худ чӣ чизҳое мегӯянд?

Ба қалами Мойкл Эрорд (Michael Erard) дар нашрияи Atlantic Морт Феликс (Mort Felix) дӯст дошт бигӯяд маънои исмаш дар забони лотин “марги хуш” аст. Вақте таб (грипп) гирифт, ба шӯхӣ ба ҳамсараш, Сузон, мегуфт, ки дӯст дорад дар бистари маргаш “Суруди шодӣ”-и Бетҳувен навохта шавад. Аммо ҳангоме, ки […]

Вақте мардум суолҳои динии худро аз ҳар касе мепурсанд

Ёддошти Маҳмудхон Бурҳонов Атен Жилсун (Étienne Gilson), филсуфи муосири фаронсавӣ, дар бораи осебшиносии фаҳми дин, ба як матлаби бисёр ҷолибе ишора мекунад. Ӯ мегӯяд, фаҳми дин дар миёни мардум ҳамеша бо ду мушкили асосӣ рӯбарӯ будааст: Мушкили аввал ин ки мардум маъмулан суолҳои динии худро аз ҳар касе […]

Вақте фалсафа ба мусалмонон, масеҳиён ва яҳудиён ниёзе яксон дошт

Ба қалами профессор Питер Одомсун (Peter Adamson) Агар аз шумо бихоҳанд муҳимтарин файласуфи Бағдод дар қарни даҳуми мелодиро ном бибаред, қоъидатан дар бурдани номи Форобӣ тардид ба худ роҳ намедиҳед. Ӯ яке аз маъдуд мутафаккирони ҷаҳони ислом аст, ки номаш барои ғайри мутахассисҳо низ ошност ва ба ҳаққ […]

Агар Окуинос файласуф аст, чаро мутакаллимони мусалмон набошанд?

Ба қалами профессор Питер Одомсун (Peter Adamson) Шояд ман хушбинам, аммо ба назарам, имрӯза ағлаби афрод ба аҳаммият ва асолати фалсафа дар ҷаҳони ислом иқрор мекунанд. Дигар оё муҳаққиқе ҳамчун Бертрон Росел (Bertrand Russell), ки ошкоро дар китобаш “Таърихи фалсафаи ғарб” навиштааст, хоҳад навишт, ки “фалсафаи арабӣ тафаккуре […]

Мантиқ чист?

Ба қалами Катрино Нувойс (Catarina Novaes) Барои ҳар касе, ки иштиёқе ба тафаккури дуруст ё ақаллан тафаккури маъқул дорад, таърихи мантиқ ҷолиби таваҷҷӯҳ хоҳад буд. Таъаммул дар бораи таърихи мантиқ, моро ба таъаммул дар ин бора вомедорад, ки тафаккури дуруст ба чӣ маъност. Оё ба маънои ворид шудан […]