Фалсафа ва равиши реализм

Фалсафа ва равиши реализм (140)

Қувва ва феъл, имкон ва феълият (8) Матни мақола Тавсиъаи мафҳуми ҳаракат Мафҳумеро, ки аз барои ҳаракат ба даст овардем, агарчи дар мавриди ҳаракати маконии ҷисм буд, вале пас аз каме диққат метавон ҳукм кард, ки дар ҳамаи мавориди ҳудуси… Read More ›

Фалсафа ва равиши реализм (139)

Қувва ва феъл, имкон ва феълият (7) Матни мақола Ҳаракат чист? Ҳангоми ҳаракат чӣ чиз анҷом ёфта ва пайдо мешавад? Ҳаракат, ва ба вежа ҳаракати маконӣ, аз чизҳое аст, ки ҳар як аз мо аз оғози зиндагӣ бо он сару… Read More ›

Фалсафа ва равиши реализм (138)

Қувва ва феъл, имкон ва феълият (6) Матни мақола Ишкол Мумкин аст ба баёни гузашта эътироз карда ва бигӯед, ки баёни гузашта бо он чӣ улуми имрӯз ташхис медиҳанд вифқ намедиҳад; зеро донишмандони имрӯза ба субут расонидаанд, ки сохтмони аҷсом… Read More ›

Фалсафа ва равиши реализм (137)

Қувва ва феъл, имкон ва феълият (5) Матни мақола Ва аз ин баён ба вузуҳ мепайвандад, ки имкон доштани феълияте дар модда, ҳақиқаташ ин аст, ки як наҳва субути вуҷудӣ дар модда дорад, ки ҳанӯз осори хориҷии феълияти баъдиро воҷид… Read More ›

Фалсафа ва равиши реализм (136)

Қувва ва феъл, имкон ва феълият (4) Матни мақола Акнун агар ин назарияро паҳлӯи ду назарияи собиқуззикр бигузорем: 1) Ҳар “феълияте” пеш аз пайдоиши худ, “имконе” дар модда дорад; 2) Имкони мазбур як сифат ва нисбати вуҷудӣ аст; 3) Нисбати… Read More ›

Фалсафа ва равиши реализм (135)

Қувва ва феъл, имкон ва феълият (3) Матни мақола Ва ин низ бадеҳист, ки бо омадани феълияти дарахт чунончи имкони дарахт аз миён меравад, сурати тухм низ, ки қувваи дарахт ҳамроҳи он буд аз миён меравад. (1) Аз баёни гузашта… Read More ›

Фалсафа ва равиши реализм (134)

Қувва ва феъл, имкон ва феълият (2) Матни мақола Ҳар моддаи кор ҳар сурати корро намепазирад, ва ҳар роҳ ба ҳар мақсад намерасонад, балки як “муносибате” миёни моддаи кор ва сурати кор лозим аст, то дар заминаи он, моддаи муайян… Read More ›

Фалсафа ва равиши реализм (133)

Мақолаи даҳум Қувва ва феъл, имкон ва феълият (1) Муқаддима Тағайюр ва табаддул, яке аз возеҳтарин ва мусалламтарин ҳақоиқи ин ҷаҳон аст. Ҷаҳон, собит ва сокин ва ҷомид нест. Падидаҳои ҷаҳон иваз мешаванд ва ашё аз ҳоле ба ҳоле дигар,… Read More ›

Фалсафа ва равиши реализм (132)

Иллат ва маълул (14, поёнӣ) Матни мақола 2) Ҳар ғояте, ки мо аз феъле аз афъоли ихтиёрии худ мехоҳем, чизе аст, ки ӯро барои таъмини эҳтиёҷи вуҷудӣ мехоҳем: гуруснаем ва бо хӯрдани ғизо серӣ мехоҳем, ташнаем ва бо нӯшидани об… Read More ›

Фалсафа ва равиши реализм (131)

Иллат ва маълул (13) Матни мақола 2) Ҳар ғояте, ки мо аз феъле аз афъоли ихтиёрии худ мехоҳем, чизест, ки ӯро барои таъмини эҳтиёҷи вуҷудӣ мехоҳем: гуруснаем ва бо хӯрдани ғизо серӣ мехоҳем, ташнаем ва бо нӯшидани об сероб шудан… Read More ›

Фалсафа ва равиши реализм (130)

Иллат ва маълул (12) Матни мақола Иллати моддӣ Баёнеро, ки дар иллати фоъилӣ эрод кардем, дар муаррифии иллати моддӣ феълан кофист ва бештар аз онро аз лобалои мақолаи 10 бояд ҷустуҷӯ намуд. Танҳо дар инҷо ду нуктаи зерро набояд аз… Read More ›

Фалсафа ва равиши реализм (129)

Иллат ва маълул (11) Матни мақола: (Идомаи ишколи ишколкунанда:) Балки донишмандони моддӣ такаввуни бадвӣ (ибтидоӣ) ва пайдоиши нахустини ҷаҳонро маълули бархӯрди ҳаракатҳои сарзадаи гурӯҳи атом медонанд, ки дар фазо саргарми шиноварӣ буда ва ба воситаи тасодум ҳамдигарро нигоҳ дошта ва… Read More ›

Фалсафа ва равиши реализм (128)

Иллат ва маълул (10) Матни мақола 9) Ду иллати мустақил ва ҷудо аз ҳам дар як маълул наметавонад таъсир кунад, чунонки як иллат бо як иллат ва таъсир наметавонад дар ду маълул таъсир кунад, зеро робита ва синхияти вуҷудии иллату… Read More ›

Фалсафа ва равиши реализм (127)

Иллат ва маълул (9) Ин буд (яъне он чи дар қисмати қаблӣ гуфта омад) хулосаи назарияи ин донишманди бузург дар боби қонуни иллият. Аз маҷмӯи он чӣ нақл шуд, чанд матлаб истифода мешавад: 1) Илми имрӯз қонуни иллиятро, ки бар… Read More ›

Фалсафа ва равиши реализм (126)

Иллат ва маълул (8) Далели ақлӣ ва қиёсӣ (1) Ин роҳ муттакӣ ба таҳлили ақлонии ҳақиқати иллият ва маълулият аст. Мо қаблан дидем, ки иллият ва маълулият мусталзими иртибот ва пайвастагии ду чиз аст, ки мо номи якеро “иллат” ва… Read More ›

Фалсафа ва равиши реализм (125)

Иллат ва маълул (7) Матни мақола (идома) 9) Ду иллати мустақил ва ҷудо аз ҳам дар як маълул наметавонад таъсир кунад чунонки як иллат бо як иллият ва таъсир наметавонад дар ду маълул таъсир кунад (1)… * * * Таълиқот:… Read More ›

Фалсафа ва равиши реализм (124)

Иллат ва маълул (6) Матни мақола Роҳи дигар Роҳе, ки гуфта шуд, роҳе буд, ки инсон ба назари содда мепаймояд. Назари фалсафии дақиқ низ ҳамин натиҷаро таъйид мекунад. Дар мақолаи 8 ба субут расонидем, ки аввалан, ҳаргиз моҳияти мавҷуде бе… Read More ›

Фалсафа ва равиши реализм (123)

Иллат ва маълул (5) Оё қонуни иллият қонунест ҳақиқӣ? (4) Эҳтиёҷ ба иллат (3) 4) Назарияи фақри вуҷудӣ: Тақрири комили ин назария мавқуф бар ин аст, ки роҷеъ ба имкон ва вуҷуби “ҳақиқати вуҷуд” беш аз он андоза, ки дар… Read More ›

Фалсафа ва равиши реализм (122)

Иллат ва маълул (4) Оё қонуни иллият қонунест ҳақиқӣ? (3) Эҳтиёҷ ба иллат (2) 2) Назарияи ҳудусӣ: Тибқи ин назария, хусусияте, ки мӯҷиб мешавад шайъ ниёзманд ба иллат бошад, ҳамоно “ҳудус” аст, ва хусусияте, ки мӯҷиб мешавад шайъ бениёз аз… Read More ›

Фалсафа ва равиши реализм (121)

Иллат ва маълул (3) Оё қонуни иллият қонунест ҳақиқӣ? (2) Қонуни иллият Мо дар баёноти худамон асли куллии иллиятро аз ду қонуни дигари фаръӣ, ки онҳоро ба номи “қонуни синхият” ва “қонуни ҷабри иллӣ ва маълулӣ” мехонем, муҷаззо шинохтем, вале… Read More ›