Рубрика: Фалсафа

Шинохти истидлолҳои ғалат (муғолата)

Ба қалами Ҳенрик Шенеберг (Henrik Schoeneberg), файласуфи донморкӣ ва поягузори Thales Day Оё то ба ҳол дар бораи “муғолатаи паҳлавони дурӯғин” (straw man = подмена тезиса) ё “муғолатаи моҳии қирмиз” (the red herring = отвлекающий маневр) чизе шунидаед? Агар шунидаед, шояд бароятон ҷолиб бошад, ки бидонед инҳо бахше […]

Наққошони барҷастаи урупоӣ тоъунро чӣ тавр ба тасвир кашидаанд?

700 сол пеш тоъуне кушанда ва фарогир Урупоро ба коми марг фурӯ бурд. Дар қарни 17-ум низ танҳо дар Нопул (Неапол) 200 ҳазор нафар ҷон супурданд. Наққошиҳои он даврон андӯҳи соҳибонашонро зинда нигаҳ дошта ва ҳамчунон дилро мехарошад: Солвотур Рузо (Salvator Rosa), ки марги писарбаччаи навзодашро ба тасвир […]

Фалсафаи шурур

Ёддошти Маҳмудхон Бурҳонов Масъалаи шарро аз як нигоҳи дигар ҳам метавон баррасӣ ва посух дод. Дар як сухан, шарр он чизест, ки ба инсон зарар мерасонад. Аммо масъала ин аст, ки оё дунёи безарар барои инсон матлуб хоҳад буд? Зарар набошад яъне ин ки ҳаргиз касе бемор нашавад, […]

Иқболи Лоҳурӣ аз назари шаҳид Муртазо Мутаҳҳарӣ

Ба баҳонаи рӯзи даргузашти Иқбол Вежагиҳои Иқболи Лоҳурӣ “Дар хориҷ аз ҷаҳони араб бархе муслеҳон, ки битавон онҳоро “қаҳрамон” номид, каму беш зуҳур карданд. Иқболи Лоҳуриро қатъан як қаҳрамони ислоҳгар дар ҷаҳони ислом бояд ба шумор овард, ки андешаҳои ислоҳияш аз марзи кишвари худаш ҳам гузашт. Иқбол имтиёзҳое […]

Куруно, Фукуёмо ва таърихе, ки поён надорад

Ҳар бор, ки рӯйдоди бузурге (мисли шуюъи бемории куруно) рух медиҳад, бархе андешамандон ин суоли фалсафиро матраҳ мекунанд, ки оё аробаи таърих дубора ба ҳаракат даромадааст? Эътиқод ба рӯйдодҳои бузург ба унвони мутури муҳаррики таърих, зербинои фикрии ин суол аст. Аз дидгоҳи ин андешамандон, таърих дар замоне, ки […]

Ду ҳикмат аз Мавлоно

Ҳамаро дӯст дор, то ҳамеша дар гулу гулистон бошӣ Дар “Фиҳӣ мо фиҳӣ” гӯяд: “Гуфт: Қозӣ Иззуддин салом мерасонад ва ҳамвора санои шумо ва ҳамди шумо мегӯяд. (Мавлоно) фармуд: Ҳар ки аз мо кунад ба некӣ ёд, Ёдаш андар ҷаҳон ба некӣ бод! Агар касе дар ҳаққи касе […]

Хирадгароӣ ба чӣ маъност

Ёддошти Маҳмудхон Бурҳонов Хирад ба нерӯе гуфта мешавад, ки инсон ба василаи он метавонад дурустро аз нодуруст ташхис бидиҳад. Ташхиси дуруст аз нодуруст дар ҳамаи масоил барои ҳар инсоне муяссар нест, зеро ниёзманди огоҳӣ аз мавзӯи мавриди баҳс аст. Ва пурвозеҳ аст, ки огоҳӣ аз ҳар мавзӯе, ниёзманди […]

Худшиносӣ, калиди ҳамаи маърифатҳост

Сайидюнуси Истаравшанӣ Агар инсон худашро бишносад, дигар ҳама чизро ба дурустӣ хоҳад шинохт. Мушкили умдаи инсон дар ин аст, ки ғолибан пеш аз он ки худашро дуруст шинохта бошад, саъй мекунад аввал ҷаҳонро бишносад. Дар ҳоле ки калиди шинохти ҳама чиз пеши вай, ин шинохти худаш аст. Албатта, […]

Ба баҳонаи зодрӯзи файласуфи муосири Машриқзамин

23 исфанд (мусодиф бо 13 март) зодрӯзи Аллома Таботабоӣ — файласуф, ориф, ҳаким ва муфассири Қуръони Карим аст. Ба ҳамин баҳона, дар ин навиштор, ба муаррифии ин файласуф мепардозам. Номи комили ӯ, Сайидмуҳаммадҳусайн Қозии Таботабоии Табрезӣ аст. Ӯ дар 13 марти соли 1903 дар Табрез зода шуда ва […]

Чанд панд аз Мавлоно

Пас бади мутлақ набошад дар ҷаҳон Мавлоно фармояд: “Гуфт: фоъили некӣ ва бадӣ як чиз аст ё ду чиз? Ҷавоб: аз ин рӯ, ки лоянфакк аст (яъне ҷудонашаванда аст) бадӣ аз некӣ — зеро ки некӣ тарки бадӣ аст ва “тарки бадӣ” бе бадӣ маҳол аст, баён он […]

Одоби сухан гуфтан аз забони Хоҷа Насир

Ба баҳонаи зодрӯзи Хоҷа Насируддини Тӯсӣ Хоҷа Насируддни Тӯсӣ (р) дар китоби шарифи “Ахлоқи Носирӣ”-и худ дар бораи одоби сухан гуфтан гӯяд: “Бояд, ки бисёр нагӯяд. Ва сухани дигаре (яъне сухани як одами дигарро) ба сухани худ қатъ накунад. Ва ҳар ки ҳикояте ё ривояте кунад, ки ӯ […]