Рубрика: Фалсафа

Ибни Сино: ҳакиме роҳнамо

Пруфесур Питер Одомсун, устоди фалсафа дар Донишгоҳи Лудвиг Моксимилёни Муних (Ludwig Maximilian University of Munich) мӯътақид аст, таъсири шигарфе, ки Ибни Сино бар тамаддуни Ғарб гузоштааст, бузургтарин таъсиргузории як файласуф бар тамаддуне бегона дар тӯли таърих аст; ва бар хилофи тасаввури роиҷ дар миёни файласуфони ғарбӣ, ин таъсиргузорӣ […]

Ошноӣ бо китоби “Калом ва ҷомеа”-и Йозеф фан Эсс

Ба қалами Муҳсини Озмуда Як пажӯҳиши ҷомеъу монеъ, дастикам бояд 3 вежагӣ дошта бошад: нахуст он ки мустанад ва дақиқ бошад, яъне мутаккӣ бар манобеи дасти аввал ва асноди мавриди иттифоқи ҳамагон бошад. Дуввум он ки низомманд ва равишманд бошад яъне пароканда‎гӯӣ накунад ва назму интизом дошта бошад […]

Ориф аз забони Абӯалӣ ибни Сино

(Шарҳе мухтасар бар “Мақомот ул-орифин”-и Абӯалӣ ибни Сино ба қалами устод Муртазо Мутаҳҳарӣ) Бӯалӣ файласуф аст, на ориф, вале як файласуфи хушк нест, махсусан дар охирҳои умраш тамоюлоти ирфонӣ пайдо карда ва дар “Ишорот‏” — ки зоҳиран охирин асараш аст — фаслеро ба “Мақомот ул-орифин” ихтисос додааст. Мо […]

Шарҳи истилоҳоти ирфонӣ (ба тартиби алифбо)

Абр Киноя аз ҳиҷобест, ки монеи вусул бувад. Аброр Некон ва хубон. Дар истилоҳ, бандагони хосси Худованданд, ки дараҷаҳое аз “сайри илаллоҳ”-ро паймудаанд. Абрӯ Аз он ҷо, ки сифати илоҳӣ ҳоҷиби зоти ӯст, ба “абрӯ” таъбир мекунанд. Аждаҳо Мори афсонавии бас бузургу ҳавлнок, ки дар истилоҳ киноя аз […]

Ба баҳонаи зодрӯзи Ҳойдегер

Тазаккур: Бо ин ки зодрӯзи Мортин Ҳойдегер (Martin Heidegger) ҳудуди як ҳафта пеш буд яъне 26 сентябр ва қарор буд ин мақоларо дар ҳамон рӯз бигузорам, аммо ба далели даргирӣ бо бархе масоили дигар натавонистам он рӯз гузорам, аммо ба назарам, ҳанӯз дер нашудааст. * * * Мортин […]

Омӯзиши фалсафаро аз куҷо бояд шурӯъ кард?

Яке аз азизон пурсиданд, ки агар бихоҳам фалсафа биёмӯзам, аз куҷо бояд шурӯъ бикунам? Пештар ҳам шабеҳи чунин суоле матраҳ шуда буд ва посухе мухтасар навишта будам, ҳол ҳамон посухро бо андаке изофот меоварам: 1) Нахустин чизе, ки бояд дар ин замина аз он шурӯъ кунед, ин мутолеаи […]

Ба баҳонаи бузургдошти Муҳаммад ибни Закариёи Розӣ

Муҳаммад ибни Закариё ибни Яҳёи Розӣ, табиб, файласуф ва аллома дар улуми донишҳои бостонӣ, ки мутарҷимони китобҳояш ба забони лотин, ки ба ӯ Разис (Rhazes) гуфтаанд ва дар осори урупоӣ бештар ба ин ном машҳур аст, дар шаҳри Рай чашм ба ҷаҳон гушуд. Дар ҷилди чаҳоруми китоби ”Таърихи […]

Чизе ба номи мусодираи машоҳир вуҷуд надорад // Посухи Созмони мероси фарҳангии Эрон ба номаи аҳзоб дар бораи Форобӣ

Муовини Созмони мероси фарҳангии Эрон дар вокуниш ба номаи 9 ҳизби мустақил дар ин кишвар дар бораи Форобӣ гуфт: “Парвандаи Форобӣ ба таври муштарак тавассути Эрон ва Қазоқистон барои сабт ироа шуда ва мавзӯъи мусодираи ин файласуф аз сӯи бархе кишварҳо сиҳҳат надорад. Ба гузориши хабаргузории Ирно, Муҳаммадҳасани […]

Дар баробари талоши бархе кишварҳо барои мусодираи Форобӣ чӣ кардаед?

9 ҳизби мустақил дар Эрон дар номае саргушода ба Вазорати мероси фарҳангии ин кишвар, дархост кардаанд, иқдомоте ҷиддӣ дар ростои ҷилавгирӣ аз мусодираи Форобӣ тавассути Туркия ва кишварҳои туркзабон анҷом бидиҳад. Ба гузориши Исно, дар ин номаи саргушода омадааст: “Чанде пеш, “Хона-музеи Форобӣ” — файласуф ва донишманди бузурги […]

Марг аз назари Ибни Сино

Ба баҳонаи зодрӯзи Абӯалӣ ибни Сино Шайхурраис Абӯалӣ ибни Сино дар Илоҳиёти Шифо дар мабҳаси “Рисолатуш-шифо мин хавфил-мавт”, роҷеъ ба ҳақиқати марг ва сабаби тарс аз он, матолиби ҷолибе дорад, ки мо айнан тарҷумаи онро дар ин ҷо меоварем: “Касе, ки мурданро ҷоҳил аст ва намедонад, ки ҳақиқати […]

Ошноӣ бо «Рисолатут-тайр»-и Ибни Сино

Ба баҳонаи зодрӯзи Шайхурраис Абӯалӣ ибни Сино «Рисолатул-тайр» яке аз шоҳкорҳои фалсафӣ ва ирфонии Шайхурраис аст. Ӯ дар ин рисола тавониста масоили печидаи фалсафӣ ва ирфониро дар қолаби тамсил ва рамз ба таври ҷолибу ҷаззоб барои хонанда ироа диҳад. Яке аз касоне, ки ба тарҷумаи ин рисола ҳиммат […]