Рубрика: Шарҳи Усули Шошӣ

Шарҳи Усули Шошӣ (13)

Муштарак ва муаввал (1) Таърифи муштарак Пас аз баҳси мутлақ ва муқайяд, мусанниф ба баёни муштарак ва муаввал мепардозад ва мегӯяд: والْمُشْتَرك مَا وضع لمعنيين مُخْتَلفين، أَو لمعان مُخْتَلفة الْحَقَائِق. مِثَاله قَوْلنَا: جَارِيَة، فَإِنَّهَا تتَنَاوَل الْأمة والسفينة، وَالْمُشْتَرِي، فَإِنَّهُ يتَنَاوَل قَابل عقد البيع وكوكب السَّمَاء، وَقَوْلنَا: بائن، فَأن […]

Шарҳи Усули Шошӣ (12)

Мутлақ ва муқайяд (5) Баҳси мо дар мутлақ ва муқайяд буд ва мусанниф чанд мисол зад. Инак, мисоли шашум: Мисоли шашум: Мусанниф мегӯяд: وكذلك قلنا الرقبة في كفارة الظهار واليمين مطلقة فلا يزاد عليه شلاط الإيمان بالقياس على كفارة القتل “Ва ҳамчунин гуфтаем: рақаба (барда) дар каффораи зиҳор […]

Шарҳи Усули Шошӣ (11)

Мутлақ ва муқайяд (4) Баҳси мо ҳанӯз дар мутлақ ва муқайяд аст ва мусанниф чанд мисол зад. Инак, мисоли панҷум: Мисоли панҷум: Мусанниф мегӯяд: قال أبو حنيفة رضي الله عنه: المظاهر إذا جامع امرأته في خلال الإطعام، لا يستأنف الإطعام، لأن الكتاب مطلق في حق الإطعام فلا يزاد […]

Шарҳи Усули Шошӣ (10)

Мутлақ ва муқайяд (3) Баҳси мо дар мутлақ ва муқайяд буд ва мусанниф чанд мисол зад. Инак, мисоли чаҳоруми мусанниф: Мисоли чаҳорум: Мусанниф мегӯяд: وكذلك قوله تعالى: «واركعوا مع الراكعين» مطلق في مسمى الركوع فلا يزاد عليه شرط التعديل بحكم الخبر ولكن يعمل بالخبر على وجه لا يتغير […]

Шарҳи Усули Шошӣ (9)

Мутлақ ва муқайяд (2) Баҳси мо дар бораи мутлақ ва муқайяд аз Қуръон буд. Мусанниф дар идомаи ҳамон баҳс мегӯяд: وكذلك قلنا في قوله تعالى: «الزانية والزاني فاجلدوا كل واحد منهما مائة جلدة». إن الكتاب جعل جلد المائة حدا للزنا فلا يزاد عليه التغريب حدا، لقوله عليه السلام: […]

Шарҳи Усули Шошӣ (8)

Фасли дуввум: Мутлақ ва муқайяд Пеш аз шарҳу тавзеҳи гуфтори мусанниф, лозим аст андаке дар бораи мутлақ ва муқайяд ва фарқи ин ду бо омм ва хосс тавзеҳ дода бишавад. Ба ин ду мисоли зерин таваҷҷӯҳ бифармоед: Олимро эҳтиром кунед; Олими одилро эҳтиром кунед. Тибқи мисоли аввал, инсон […]

Шарҳи Усули Шошӣ (7)

Ҳукми омме, ки тахсис хӯрда Пас аз баёни ҳукми омме, ки тахсис нахӯрда, инак мусанниф ба тавзеҳ ва баёни ҳукми омме, ки тахсис хӯрдааст мепардозад. Мефармояд: وأما العام الذي خص عند البعض، فحكمه أنه يجب العمل به في الباقي مع الاحتمال فإذا أقام الدليل على تخصيص الباقي يجوز […]

Шарҳи Усули Шошӣ (6)

Идомаи баҳси ҳукми омме, ки тахсис нахӯрда Мусанниф мегӯяд: وقلنا كذلك في قوله تعالى: «ولا تأكلوا مما لم يذكر اسم الله عليه» إنه يوجب حرمة متروك التسمية عامدا، وجاء في الخبر أنه عليه السلام سئل عن متروك التسمية عامدا فقال: «كلوه فإن تسمية الله تعالى في قلب كل […]

Шарҳи Усули Шошӣ (5)

Ҳукми омм Пас аз ошноӣ бо ҳукми хосси Қуръон, инак навбати он аст, ки бо ҳукми омми Қуръон ошно бишавем. Марҳуми Шошӣ мегӯяд: وأما العام فنوعان عام خص عنه البعض وعام لم يخص عنه شيء “Ва аммо омм ду навъ аст: Омме, ки баъзе аз афродаш тахсис хӯрдааст; […]

Шарҳи Усули Шошӣ (4)

Мисоле дигар барои хосс Дар баҳси пешин марҳуми Шошӣ гуфт, ки ҳукми хосс аз Қуръон вуҷуби амал ба он аст ва ба ҳеҷ ваҷҳ ҳатто дар сурате ки ҳадиси оҳод ва ё қиёс бо он дар таъоруз биуфтад, раҳо намешавад ва мисоле ҳам барои он зад. Инак, мисоле […]

Шарҳи Усули Шошӣ (3)

Ҳукми хосс Инак, баъд аз ошноӣ бо ҳар як аз хоссу омм, навбати он аст бибинем, ҳукми ин ду чист. Марҳуми Шошӣ аз ҳукми хосс шурӯъ мекунад. Мегӯяд: وحكم الخاص من الكتاب وجوب العمل به لا محالة فإن قابله خبر الواحد أو القياس فإن أمكن الجمع بينهما بدون […]