Метка: Адли илоҳӣ

Адли илоҳӣ (17)

Ба қалами Муртазо Мутаҳҳарӣ Бахши севвум: табъизҳо (3) Тафовут, на табъиз (2) Низоми арзӣ Илова бар низоми тӯлӣ, ки тартиби мавҷудотро аз лиҳози фоилият ва холиқият ва эҷод муайян мекунад, низоми дигаре бар хусуси ҷаҳони табиат ҳоким аст, ки шароити моддӣ ва эъдодии (1) ба вуҷуд омадани як […]

Адли илоҳӣ (16)

Ба қалами Муртазо Мутаҳҳарӣ Бахши севвум: табъизҳо (2) Тафовут, на табъиз (1) Он чи дар хилқат вуҷуд дорад “тафовут” аст, на “табъиз”. “Табъиз” он аст, ки дар шароити мусовӣ (баробар) ва истеҳқоқҳои ҳамсон (шоистагиҳои якнавохт), байни ашё фарқ гузошта шавад, вале “тафовут” он аст, ки дар шароити номусовӣ […]

Адли илоҳӣ (15)

Ба қалами Муртазо Мутаҳҳарӣ Бахши севвум: табъизҳо (1) Эроди табъиз ин буд, ки бо ин ки мавҷудот бо зоти Ҳақ нисбати мутасовӣ (баробар) доранд, чаро мухталиф ва мутафовит офарида шудаанд? Чаро яке сиёҳ аст ва дигаре сафед? Яке зишт аст ва дигаре зебо? Яке комил аст ва дигаре […]

Адли илоҳӣ (14)

Ба қалами Муртазо Мутаҳҳарӣ Бахши дуввум: ҳалли мушкил (1) Фалсафаи исломӣ Масъалаи низоми аҳсан (некӯтарин низом) ва ишколи шурур, аз муҳимтарин масоили фалсафа аст ва чунонки дар бахши нахуст тавзеҳ додем, ин масъала дар шарқу ғарб мӯҷиби пайдоиши фалсафаҳои “санавият”, “моддигарӣ” ва “бадбинӣ” гардидааст. Камтар касест, ки ба […]

Адли илоҳӣ (13)

Ба қалами Муртазо Мутаҳҳарӣ Бахши аввал: адли башарӣ ва адли илоҳӣ (8) Ноз ё эътироз? Баҳс дар бораи шурур, ва аҳёнан эътироз ба вуҷуди онҳо, бахши нисбатан муҳимме аз адабиёти моро ташкил медиҳад. Шоирон ба забони ҷидд ё ҳазл, фаровон дар ин майдон ворид шудаанд. Албатта он чиро […]

Адли илоҳӣ (12)

Ба қалами Муртазо Мутаҳҳарӣ Бахши аввал: адли башарӣ ва адли илоҳӣ (7) Бадбинии фалсафӣ Яке дигар аз асароти “масъалаи шурур”, бадбинии фалсафӣ аст. Фалосифаи бадбин маъмулан аз миёни материалистҳо бармехезанд. Як навъ робита ва талозум миёни материализм ва бадбинии фалсафӣ вуҷуд дорад, ки қобили инкор нест. Чаро? Равшан […]

Адли илоҳӣ (11)

Ба қалами Муртазо Мутаҳҳарӣ Бахши аввал: адли башарӣ ва адли илоҳӣ (6) Шайтон Мумкин аст тасаввур шавад, ки агар дар ойини зардуштӣ фикри санавии “Яздон ва Аҳриман” вуҷуд дорад, дар дини ислом ҳам ақидаи “Худо ва шайтон” ба сурати ду қутби мухолифи якдигар матраҳ аст. Чӣ фарқ аст […]

Адли илоҳӣ (10)

Ба қалами Муртазо Мутаҳҳарӣ Бахши аввал: адли башарӣ ва адли илоҳӣ (5) Санавият Башар ва махсусан нажоди ориё, аз дербоз падидаҳои ҷаҳонро ба ду қутб ( “хубҳо”-“бадҳо”) тақсим мекардааст. Нур, борон, хуршед, замин ва бисёре аз чизҳои дигарро дар қутби хайрҳо ва хубҳо ба шумор меовардааст; ва торикӣ, […]

Адли илоҳӣ (9)

Ба қалами Муртазо Мутаҳҳарӣ Бахши аввал: адли башарӣ ва адли илоҳӣ (4) Эродҳо ва ишколҳо Акнун бибинем, пурсишҳое, ки дар ин замина матраҳ мешавад, маҷмӯан чӣ пурсишҳое аст? Аввалин пурсише, ки дар ин замина ҳаст ин аст, ки чаро дар ҷаҳон табъиз ва тафовут вуҷуд дорад? Чаро яке […]

Адли илоҳӣ (8)

Ба қалами Муртазо Мутаҳҳарӣ Бахши аввал: адли башарӣ ва адли илоҳӣ (3) Адл чист? Аввалин масъалае, ки бояд равшан шавад ин аст, ки адл чист? Зулм чист? То мафҳуми аслӣ ва дақиқи адл равшан нашавад, ҳар кӯшише беҳуда аст ва аз иштибоҳот масун нахоҳем монд. Маҷмӯан чаҳор маънӣ […]

Адли илоҳӣ (7)

Ба қалами Муртазо Мутаҳҳарӣ Бахши аввал: адли башарӣ ва адли илоҳӣ (2) Равишҳо ва машрабҳо Ба таври куллӣ, дар масоили марбут ба мабдаъ ва маод, равишҳо ва машрабҳо мутафовит аст. Ҳар як аз аҳли ҳадис, мутакаллимон, ҳукамо, урафо ва пайравони равиши ҳиссӣ ва улуми табиӣ роҳу равиши хосс […]