Метка: Адли илоҳӣ

Адли илоҳӣ (10)

Ба қалами Муртазо Мутаҳҳарӣ Бахши аввал: адли башарӣ ва адли илоҳӣ (5) Санавият Башар ва махсусан нажоди ориё, аз дербоз падидаҳои ҷаҳонро ба ду қутб ( “хубҳо”-“бадҳо”) тақсим мекардааст. Нур, борон, хуршед, замин ва бисёре аз чизҳои дигарро дар қутби хайрҳо ва хубҳо ба шумор меовардааст; ва торикӣ, […]

Адли илоҳӣ (9)

Ба қалами Муртазо Мутаҳҳарӣ Бахши аввал: адли башарӣ ва адли илоҳӣ (4) Эродҳо ва ишколҳо Акнун бибинем, пурсишҳое, ки дар ин замина матраҳ мешавад, маҷмӯан чӣ пурсишҳое аст? Аввалин пурсише, ки дар ин замина ҳаст ин аст, ки чаро дар ҷаҳон табъиз ва тафовут вуҷуд дорад? Чаро яке […]

Адли илоҳӣ (8)

Ба қалами Муртазо Мутаҳҳарӣ Бахши аввал: адли башарӣ ва адли илоҳӣ (3) Адл чист? Аввалин масъалае, ки бояд равшан шавад ин аст, ки адл чист? Зулм чист? То мафҳуми аслӣ ва дақиқи адл равшан нашавад, ҳар кӯшише беҳуда аст ва аз иштибоҳот масун нахоҳем монд. Маҷмӯан чаҳор маънӣ […]

Адли илоҳӣ (7)

Ба қалами Муртазо Мутаҳҳарӣ Бахши аввал: адли башарӣ ва адли илоҳӣ (2) Равишҳо ва машрабҳо Ба таври куллӣ, дар масоили марбут ба мабдаъ ва маод, равишҳо ва машрабҳо мутафовит аст. Ҳар як аз аҳли ҳадис, мутакаллимон, ҳукамо, урафо ва пайравони равиши ҳиссӣ ва улуми табиӣ роҳу равиши хосс […]

Адли илоҳӣ (6)

Ба қалами Муртазо Мутаҳҳарӣ Бахши аввал: адли башарӣ ва адли илоҳӣ (1) Тарҳи баҳс Мо афроди башар, фарде аз навъи худро, ки нисбат ба дигарон қасди суе надорад, ба ҳуқуқи онҳо таҷовуз намекунад, ҳеҷ гуна табъизе миёни афрод қоил намегардад, дар он чи марбут ба ҳавзаи ҳукумат ва […]

Адли илоҳӣ (5)

Ба қалами Муртазо Мутаҳҳарӣ Муқаддима (5) Асли адл дар ҳавзаҳои иҷтимоӣ ва сиёсӣ Он чи то кунун гуфта шуд, марбут ба тарҳи илмии масъалаи адл дар фазои фикрӣ ва илмии ҷаҳони ислом буд; ҳама марбут ба ин буд, ки чӣ гуна шуд, ки масъалаи “адли илоҳӣ” дар низоми […]

Адли илоҳӣ (4)

Ба қалами Муртазо Мутаҳҳарӣ Муқаддима (4) Таъсири каломи исломӣ дар фалсафаи исломӣ Баҳсҳои каломии исломӣ ҳарчанд ба натиҷаи ниҳоӣ нарасид, вале ин мабоҳис кӯмак ва мадади фаровоне кард ба ҳукамо ва фалосифаи исломӣ дар масоили илоҳиёт. Яке аз ҷиҳоте, ки фалсафаи исломӣ дар масоили “Илоҳиёт бил-маънал-ахасс” (дар истилоҳ, […]

Адли илоҳӣ (3)

Ба қалами Муртазо Мутаҳҳарӣ Муқаддима (3) Ғараз ва ҳадаф дар афъоли Худо Кам-кам навбат ба масъалаи чаҳорумӣ расид, ки он низ аз уммаҳоти масоили каломӣ аст ва зоидаи масоили қаблӣ аст, ва он ин ки: оё афъоли зоти Борӣ, муъаллал (дорои иллат) ба ағроз ва ғоёт ҳаст ё […]

Адли илоҳӣ (2)

Ба қалами Муртазо Мутаҳҳарӣ Муқаддима (2) Ҷабру ихтиёр Баҳсҳои каломӣ ончунон ки аз таърих истифода мешавад, аз нимаи қарни аввали ҳиҷрӣ оғоз шуд. Дар миёни баҳсҳои каломӣ зоҳиран аз ҳама қадимтар, баҳси ҷабру ихтиёр аст. Масъалаи ҷабру ихтиёр дар дараҷаи аввал як масъалаи инсонӣ аст ва дар дарҷаи […]

Адли илоҳӣ (1)

Ба қалами Муртазо Мутаҳҳарӣ Муқаддима (1) Асри мо аз назари динӣ ва мазҳабӣ — хусусан барои табақаи ҷавон — асри изтироб ва дудилӣ ва бӯҳрон аст. Муқтазаёти асру замон як силсила тардидҳо ва суолҳо ба вуҷуд оварда ва суолоти кӯҳна ва фаромӯшшударо низ аз нав матраҳ сохтааст. Оё […]