Метка: идрок

Фалсафа ва равиши реализм (52)

Пайдоиши касрат дар идрокот (7) Матни китоб: Бо назаре дақиқтар, муфоди бурҳон (1) ин аст, ки ба муқтазои беруннамоӣ ва кошифияти илм ва идрок, найл ба воқеияте лозим аст. Яъне дар мавриди ҳар илми ҳусулӣ илми ҳузурӣ мавҷуд аст. Пас, аз рӯйи ҳамин назар метавон доираи бурҳонро васеътар […]

Фалсафа ва равиши реализм (51)

Пайдоиши касрат дар идрокот (6) Матни китоб: Дар мақолаи гузашта яке аз натоиҷи асосӣ, ки гирифтем ин буд, ки улум ва идрокот мунтаҳӣ ба ҳисс мебошад. Ва албатта касе, ки барои нахустин бор ин қазияро нигоҳ кунад, ин ҳукмро куллӣ ва умумӣ талаққӣ хоҳад кард; ба ин маъно, […]

Фалсафа ва равиши реализм (50)

Пайдоиши касрат дар идрокот (5) Муқаддима (5) 3. Барои он ки зеҳни хонандаи мӯҳтарам аз як иштибоҳи лафзӣ масун бимонад, ночорем тавзеҳи зерро бидиҳем: Вожаи “идрокоти фитрӣ” дар истилоҳоти фалсафӣ, дар мавориди мухталифе истеъмол мешавад: а) Идрокоте, ки ҳамаи азҳон дар онҳо яксон ҳастанд. Яъне ҳамаи азҳон воҷиди […]

Фалсафа ва равиши реализм (49)

Пайдоиши касрат дар идрокот (4) Муқаддима (4) Дар хотимаи ин муқаддима аз баёни чанд нукта ногузирем: 1. Ихтилофи назаре, ки дар масъалаи “роҳи ҳусули илм” байни уламои шарқу ғарб ва ҳиссиву ақлӣ ҳаст, марбут ба илмҳо ва идрокоти тасаввурӣ яъне тасаввурҳои соддаи ибтидоӣ (холӣ аз ҳукм) аст, ки […]

Фалсафа ва равиши реализм (48)

Пайдоиши касрат дар идрокот (3) Муқаддима (3) Назарияҳои ҷадид дар мавриди роҳи ҳусули илм Дар Урупо аз қарни 16-ум ба баъд масъалаи роҳи ҳусули илм ба шакли дигаре мавриди гуфтугӯ воқеъ шуда ва мушоҷираи азиме барпо кардааст. Сайри ин масъала дар миёни урупоиён, бо он чӣ дар баҳси […]

Фалсафа ва равиши реализм (47)

Пайдоиши касрат дар идрокот (2) Муқаддима (2) Роҳи ҳусули илм Дар ин масъала гуфтугӯ дар ин аст, ки мабдаъ ва маншаи аввалии илми башар чист ва идрокоти ибтидоӣ — яъне аносури басити аввалияи идрокот — ба чӣ кайфият ва аз чӣ роҳ пайдо мешавад? Ва ба иборати дигар: […]

Фалсафа ва равиши реализм (46)

Муқаддима барои ҷилди дуввуми китоб Ҳеч фанне ба андозаи фалсафа ба таҷзия ва таҳлилҳои ақлонӣ ниёзманд нест ва фалсафа низ бо ҳеч чизи дигар ба андозаи ин таҷзия ва таҳлилҳо сару кор надорад ва ҳамин амр мӯҷиб шуда, ки масоили фалсафа табиатан дорои як навъ ғумуз ва печидагӣ […]

Фалсафа ва равиши реализм (45)

Илм ва маълум (арзиши маълумот) (18) Матни китоб: (Ишора: Шарҳу тавзеҳи матолиби ин матн дар чаҳор қисмати пешин омадааст.) Посух (-и ишколе, ки пештар дар матн омада буд): Албатта равшан аст, ки таваҷҷӯҳи ин ишкол ба метофисизм қавитар аст, то ба материализми диалектик; зеро мо дар суханони гузаштаи […]

Фалсафа ва равиши реализм (44)

Илм ва маълум (арзиши маълумот) (17) Бунбасти аҷиб ё як нуктаи муфид ва муҳим Мумкин аст хонандагони мӯҳтарам аз худ бипурсанд, чӣ чизе мӯҷиб шуда, ки тарафдорони материализми диалектик дар боби ҳақиқат ва хато, ин тавр назарияҳо аз қабили “назарияи тағйиру такомули мафоҳим” ва “назарияи иҷтимоъи саҳеҳу ғалат” […]

Фалсафа ва равиши реализм (43)

Илм ва маълум (арзиши маълумот) (16) Идомаи баҳси собиқ: Роҳи севвуми исботи такомули ҳақиқат дар назари тарафдорони материализми диалектик: Танҳо тариқаи шинохтани ҳақиқии як шайъ иборат аст аз ин ки равобити он шайъро бо соири ашё ба даст оварем. Мантиқи қадим дучори иштибоҳ буд, ки тариқаи шинохтанро таъйини […]

Фалсафа ва равиши реализм (42)

Илм ва маълум (арзиши маълумот) (15) Роҳҳои исботи такомули ҳақиқат дар назари тарафдорони материализми диалектик ва посухи онҳо Тарафдорони материализми диалектик назарияи “такомули ҳақиқат”-ро на танҳо як назарияи саҳеҳ муаррифӣ мекунанд, балки муддаъӣ ҳастанд, ягона метод ва услуби саҳеҳи тафаккур, ҳамон услуби мантиқи диалектик аст, ва муҳимтарин асоси […]