Tag: имкон

Фалсафа ва равиши реализм (148)

Қувва ва феъл, имкон ва феълият (16) Қонуни такопӯи диалектикии табиат (7) Матни мақола: (Идомаи хӯрдагирӣ) 2) Ин қонун, гузашта аз ин ки дуруст танзим нашуда ва муштамил бар ҷузъи зоид аст, фосид низ ҳаст; зеро дар ҳар се мартибаи мутаволӣ (пай дар пай) аз ҷараёни ҳаводис, таҳаққуқи […]

Фалсафа ва равиши реализм (147)

Қувва ва феъл, имкон ва феълият (15) Қонуни такопӯи диалектикии табиат (6) Матни мақола: Тарафдорони материализми диалектик ин қонунро, ки “қонуни такопӯи табиат” номида ва пояҳои сегонаи онро гоҳе ба номи “тез, антитез, синтез” ва гоҳе “исбот, нафй, нафйи нафй” ва гоҳе “ҳукм, зидди ҳукм, ҳукми мураккаб” мехонанд, […]

Фалсафа ва равиши реализм (146)

Қувва ва феъл, имкон ва феълият (14) Қонуни такопӯи диалектикии табиат (5) Матни мақола: Тарафдорони материализми диалектик қонуни таҳаввулу такомули табиатро аз роҳи дигар тавзеҳ додаанд ва мегӯянд: Воқеияти хориҷӣ, ки мусовӣ аст бо “модда — макон — замон” чун замон (буъди чаҳорум)-ро дарбар дорад, ночор тағйир ёфта […]

Фалсафа ва равиши реализм (145)

Қувва ва феъл, имкон ва феълият (13) Қонуни такопӯи диалектикии табиат (4) Муқаддима (4) б) Матлаби дуввуме, ки дар истилоҳи диалектики ҷадид “созиши таноқузҳо” ва аҳёнан “иҷтимоъи зиддайн” ё “иҷтимоъи нақизайн” номида мешавад, “иҷтимоъи мутазоддҳо” аст, аммо ба истилоҳи дигар на истилоҳи боби тақобул, ки дар партави таркиб […]

Фалсафа ва равиши реализм (144)

Қувва ва феъл, имкон ва феълият (12) Қонуни такопӯи диалектикии табиат (3) Муқаддима (3) Акнун усули шашгонаи диалектики Ҳегелро аз назари ҳикмат ва фалсафаи исломӣ мавриди баҳс қарор медиҳем: 1) Аммо асли аввал: дар гузашта исбот карда ва баъд низ шарҳ хоҳем дод, ки ҳаракат аз табиат қобили […]

Фалсафа ва равиши реализм (143)

Қувва ва феъл, имкон ва феълият (11) Қонуни такопӯи диалектикии табиат (2) Муқаддима (2) Карл Маркс усули диалектики Ҳегелро ба сурати мусалласи “исбот, нафй, нафй дар нафй” пазируфтааст, вале мабнои фалсафии онро намепазирад. Аз назари Маркс ва пайравонаш, фалсафаи Ҳегел як фалсафаи идеалистӣ ва ба истилоҳ “маънавӣ” аст, […]

Фалсафа ва равиши реализм (142)

Қувва ва феъл, имкон ва феълият (10) Қонуни такопӯи диалектикии табиат (1) Муқаддима (1) Тарафдорони материализми диалектик такомули табиатро бар асоси хоссе тавҷеҳ кардаанд ва номи онро “Қонуни такопӯи диалектикии табиат” гузоштаанд. Лозим аст андаке дар бораи таърихчаи диалектик аз оғози зуҳури ин калима то он ҷо, ки […]

Фалсафа ва равиши реализм (141)

Қувва ва феъл, имкон ва феълият (9) Матни мақола Озмоиш дар такомули ҷаҳон Қонуни номбурда чунонки дар фалсафа мусаллам ва мавриди қабул аст, донишмандони улуми имрӯза низ ӯро пазируфтаанд; зеро озмоишҳое, ки дар мавриди инсон ва ҳайвон ва набот дар фунуни марбут ба онҳо анҷом гирифта нишон медиҳад, […]

Фалсафа ва равиши реализм (140)

Қувва ва феъл, имкон ва феълият (8) Матни мақола Тавсиъаи мафҳуми ҳаракат Мафҳумеро, ки аз барои ҳаракат ба даст овардем, агарчи дар мавриди ҳаракати маконии ҷисм буд, вале пас аз каме диққат метавон ҳукм кард, ки дар ҳамаи мавориди ҳудуси тағйироти ҷисмонӣ, ки мо онҳоро ба унвони “тағйир […]

Фалсафа ва равиши реализм (139)

Қувва ва феъл, имкон ва феълият (7) Матни мақола Ҳаракат чист? Ҳангоми ҳаракат чӣ чиз анҷом ёфта ва пайдо мешавад? Ҳаракат, ва ба вежа ҳаракати маконӣ, аз чизҳое аст, ки ҳар як аз мо аз оғози зиндагӣ бо он сару кор дошта ва ҳаргиз аз пеши чашми мо […]

Фалсафа ва равиши реализм (138)

Қувва ва феъл, имкон ва феълият (6) Матни мақола Ишкол Мумкин аст ба баёни гузашта эътироз карда ва бигӯед, ки баёни гузашта бо он чӣ улуми имрӯз ташхис медиҳанд вифқ намедиҳад; зеро донишмандони имрӯза ба субут расонидаанд, ки сохтмони аҷсом муттасили воҳид нест ва ҳар ҷисме мураккаб аз […]