Метка: Ислом ва талаботи замона

Ислом ва талаботи замона (42-қисмати поёнӣ)

Оё ахлоқ мутлақ аст ё нисбӣ? (2) Баррасӣ Ҳол, ки он назариётро донистем, метавонем масъалаи “нисбияти ахлоқ”-ро тарҳ кунем. Бино бар назарияи касоне, ки мегӯянд меъёри ахлоқ нафъ расондан ба ғайр асту бас ва ҳеч меъёри дигаре дар кор нест, масъалаи нисбияти ахлоқ то ҳадди зиёде тасбит мешавад; […]

Ислом ва талаботи замона (41)

Оё ахлоқ мутлақ аст ё нисбӣ? (1) Баҳси аслии мо дар бораи ин буд, ки оё қонунҳо ва муқаррарот ва ҳамчунин усули ахлоқӣ ва усули тарбиятӣ лузуман ва заруратан дар тӯли таърихи башарият тағйир мекунад ва бояд ҳам тағйир бикунад ва бинобар ин ҳеч қонуне ва ҳеч асли […]

Ислом ва талаботи замона (40)

Ҷомеа ва таърих аз назари Қуръон (2) Фикри инсон инъикоси муҳит нест Матлаби дигар ин ки: ҳол, ки ҷомеа шахсият дорад ва фард узвест дар ҷомеа, ва лозимаи узвият ин аст, ки миқдоре аз истиқлол — агар нагӯем тамоми истиқлол — аз миён биравад, чӣ қадр аз истиқлол […]

Ислом ва талаботи замона (39)

Ҷомеа ва таърих аз назари Қуръон (1) Дар дунболаи баҳси чаҳор ҷаласаи пеш роҷеъ ба моҳияти таърих аз назари Қуръон, матолибе арз мекунем. Албатта манзур ин аст, ки Қуръон мантиқи худашро дар ҷараёнҳои таърих бар чӣ мабное гузоштааст? Мо дар он ҷаласа миқдоре баҳс кардем ва чун ба […]

Ислом ва талаботи замона (38)

Муртазо Мутаҳҳарӣ Назарияи ҷабри иқтисодии таърих ва баррасии он (3) Баҳси мо дар ду ҷаласаи гузашта дар бораи назарияе буд, ки дар заминаи таърих иброз шудааст, ки нерӯи гардонандаи ҷабрии таърих, ниёзҳои иқтисодии башар аст. Нерӯҳои тавлидӣ ҷабран такомул пайдо мекунанд ва равобити тавлиду тавзеъи сарват тағйир мекунад […]

Ислом ва талаботи замона (37)

Муртазо Мутаҳҳарӣ Назарияи ҷабри иқтисодии таърих ва баррасии он (2) Тафовути наҳзатҳои паёмбарон ва соири наҳзатҳо Тафовуте, ки миёни наҳзатҳое, ки пайғамбарон ба вуҷуд овардаанд ва наҳзатҳое, ки раҳбароне аз қабили Моркс ба вуҷуд овардаанд вуҷуд дорад дар ҳамин аст, ки ин раҳбарон ангушт рӯи манофеи башар гузоштаанд, […]

Ислом ва талаботи замона (36)

Муртазо Мутаҳҳарӣ Назарияи ҷабри иқтисодии таърих ва баррасии он (1) Далоили касонеро баррасӣ мекардем, ки мегуфтанд: қонунҳо ҷабран тағйир мекунад ва маҳкум ба тағйир аст. Фарзияи морксистҳоро тарҳ кардем ва оқои муҳандис Катироӣ як миқдор эрод ба баёни ман доштанд, ки сӯҳбат карданд ва мо аз эшон хоҳиш […]

Ислом ва талаботи замона (35)

Муртазо Мутаҳҳарӣ Нерӯи муҳаррики таърих чист? (2) Назари Ҷорҷӣ Зайдон Ҷорҷӣ Зайдон, ки ҳам муаррих аст ва ҳам румоннавис, аз касоне аст, ки қабл аз ин ки назарияи Фрейд пайдо шавад, тарзи тафаккураш ин аст, ки дар ҳар ҳодисаи муҳимми таърихӣ, пойи як занро ба миён меоварад, яъне […]

Ислом ва талаботи замона (34)

Муртазо Мутаҳҳарӣ Нерӯи муҳаррики таърих чист? (1) Дар охири ҷаласаи гузашта матлаберо тарҳ кардем ва зуд ҳам аз он гузаштем. Вале тақозо доштем, ки дӯстон бештар дар атрофаш баҳс кунанд, чун худам ба ин баҳс алоқамандам ва дар воқеъ метавонам арз кунам, ки барои худам ин як муаммое […]

Ислом ва талаботи замона (33)

Муртазо Мутаҳҳарӣ Ҷабри таърих аз ду дидгоҳ (2) Назари Росел Ба назар мерасад, ки назарияи морксистҳо яъне ҷабри таърих, он ҳам ҷабри моддии таърих ва ҷабри моддии иқтисодӣ, ба ҳеч ваҷҳ қобили қабул набошад. Инро дигарон ҳам, ки ҳатто моддӣ фикр мекарданд, қабул накардаанд аз ҷумла Росел. Росел […]

Ислом ва талаботи замона (32)

Муртазо Мутаҳҳарӣ Ҷабри таърих аз ду дидгоҳ (1) Ҳамон тавр, ки арз кардаем, баҳси мо дар бораи ислом ва муқтазаёти замон дар ду бахш баён мешавад; чун ишколе, ки дар ин баҳс ҳаст, ишколи ҳамоҳангии як амри собит дар зоти худ (яъне ислом) ва як амри мутағайир дар […]