Метка: Ислом

Ислом ва талаботи замона (36)

Муртазо Мутаҳҳарӣ Назарияи ҷабри иқтисодии таърих ва баррасии он (1) Далоили касонеро баррасӣ мекардем, ки мегуфтанд: қонунҳо ҷабран тағйир мекунад ва маҳкум ба тағйир аст. Фарзияи морксистҳоро тарҳ кардем ва оқои муҳандис Катироӣ як миқдор эрод ба баёни ман доштанд, ки сӯҳбат карданд ва мо аз эшон хоҳиш […]

Ислом ва талаботи замона (35)

Муртазо Мутаҳҳарӣ Нерӯи муҳаррики таърих чист? (2) Назари Ҷорҷӣ Зайдон Ҷорҷӣ Зайдон, ки ҳам муаррих аст ва ҳам румоннавис, аз касоне аст, ки қабл аз ин ки назарияи Фрейд пайдо шавад, тарзи тафаккураш ин аст, ки дар ҳар ҳодисаи муҳимми таърихӣ, пойи як занро ба миён меоварад, яъне […]

Ислом ва талаботи замона (34)

Муртазо Мутаҳҳарӣ Нерӯи муҳаррики таърих чист? (1) Дар охири ҷаласаи гузашта матлаберо тарҳ кардем ва зуд ҳам аз он гузаштем. Вале тақозо доштем, ки дӯстон бештар дар атрофаш баҳс кунанд, чун худам ба ин баҳс алоқамандам ва дар воқеъ метавонам арз кунам, ки барои худам ин як муаммое […]

Ислом ва талаботи замона (33)

Муртазо Мутаҳҳарӣ Ҷабри таърих аз ду дидгоҳ (2) Назари Росел Ба назар мерасад, ки назарияи морксистҳо яъне ҷабри таърих, он ҳам ҷабри моддии таърих ва ҷабри моддии иқтисодӣ, ба ҳеч ваҷҳ қобили қабул набошад. Инро дигарон ҳам, ки ҳатто моддӣ фикр мекарданд, қабул накардаанд аз ҷумла Росел. Росел […]

Ислом ва талаботи замона (32)

Муртазо Мутаҳҳарӣ Ҷабри таърих аз ду дидгоҳ (1) Ҳамон тавр, ки арз кардаем, баҳси мо дар бораи ислом ва муқтазаёти замон дар ду бахш баён мешавад; чун ишколе, ки дар ин баҳс ҳаст, ишколи ҳамоҳангии як амри собит дар зоти худ (яъне ислом) ва як амри мутағайир дар […]

Ислом ва талаботи замона (31)

Муртазо Мутаҳҳарӣ Оё иҷтиҳод нисбӣ аст? Оё воқеияти воҳид вуҷуд надорад? Нуктаеро, ки дар ҷаласаи қабл гуфтем, боз такрор мекунем, чун дар асру замони мо хеле такрор мешавад, ва он ин аст, ки: истинботҳои башар дар замонҳои мухталиф дар бораи масоил фарқ мекунад ва ин махсус ба замонҳои […]

Ислом ва талаботи замона (30)

Муртазо Мутаҳҳарӣ Мақоми ақл дар истинботи аҳкоми исломӣ (2) Оё мафҳуми қазияҳо тағйир мекунад? Масъалаи дуввуме, ки эшон (муҳандис Катироӣ) зикр кардаанд ин аст, ки мегӯянд: “Он чи мавриди гуфтугӯ ва тардид аст, мафоҳими калимот ва дар натиҷа мафоҳими қазияҳост, ки ба таносуби замон дар ҳаракату таҳаввул аст. […]

Ислом ва талаботи замона (29)

Муртазо Мутаҳҳарӣ Мақоми ақл дар истинботи аҳкоми исломӣ (1) Баҳси мо дар ҷаласаи пеш расид ба инҷо, ки қонунҳои исломӣ бо тағйироту таҳаввулоти замон чӣ гуна метавонад ҳамоҳангӣ дошта бошад, то чӣ расад ба масъалаи роҳнамоии замон. Қонуни исломӣ тибқи хислати зотии худаш собиту лоятағайяр аст ва замону […]

Ислом ва талаботи замона (28)

Муртазо Мутаҳҳарӣ Тарҳи ишкол ва посухи иҷмолӣ Ишкол дар масъалаи ислом ва муқтазаёти замон, ишколи ҳамзистӣ ва ҳамоҳангии ду шайъ аст, ки дар табиати худашон бар зидди якдигаранд. Яке аз ин ду дар табиати худаш собит ва лоятағайяр аст ва дигаре дар табиати худаш мутағайиру сайёлу нособит аст. […]

Ислом ва талаботи замона (27)

Муртазо Мутаҳҳарӣ Ҷабри замон ва масъалаи адолат لَقَدْ أَرْسَلْنَا رُسُلَنَا بِالْبَيِّنَاتِ وَأَنزَلْنَا مَعَهُمُ الْكِتَابَ وَالْمِيزَانَ لِيَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ (Сураи Ҳадид, ояти 25) “Тамоми пайғамбаронро фиристодем барои ин ки дар миёни мардум адолати иҷтимоӣ пайдо бишавад…” Имшаб мавзӯи дигареро, ки марбут ба муқтазаёти замон аст унвон мекунам. Ин баҳс, […]

Мансурҷон Умаров ва маншаи ифротгароӣ

Сайидюнуси Истаравшанӣ Яке аз вежагиҳои барҷастаи бештари мақомоти баландпояи кунунии Тоҷикистон, ки воқеан ҷои таассуф дорад, ин бесаводӣ аст. Муруре бар суханрониҳо ва гоҳе мақолаҳои онҳо дар мавзӯи ифротгароӣ, ки дар расонаҳо мунташир мешавад, нишон медиҳад, ки онҳо, на фақат огоҳии лозим ба донишҳои поя, ки ҳатто аз […]