Метка: материализми диалектик

Фалсафа ва равиши реализм (30)

Илм ва маълум (арзиши маълумот) (3) Муқаддима (3) 4. Оё ҳақиқат муваққат аст ё доимӣ? Ин матлаб низ шоистаи диққат аст. Диққат дар ин матлаб, аз бисёре аз ғалатҳо ва иштибоҳот ҷилавгирӣ мекунад. Мантиқдонон ва фалосифаи қадим яке аз хоссиятҳои ҳақиқӣ будани мафоҳимро “доимӣ будан” медонистанд ва мегуфтанд: […]

Фалсафа ва равиши реализм (29)

Илм ва маълум (арзиши маълумот) (2) Муқаддима (2) Низоъи фалсафа бо сафсата ё реализм бо идеализм, як низоъи лафзӣ ва истилоҳӣ нест, ки мо битавонем бо тағйир додани истилоҳ, аз идеализм раҳоӣ пайдо кунем. Оё суфастоиён ғайр аз ин ки хоссияти мутобиқат бо воқеъро аз идрокот нафй мекунанд, […]

Фалсафа ва равиши реализм (28)

Илм ва маълум (арзиши маълумот) (1) Муқаддима (1) Баёни арзиш ва эътибори маълумот, ки беҳтар аст онро “арзиши улум ва идрокот” биномем, барои ин аст, ки равшан шавад оё идрокоти мо то чӣ андоза “ҳақиқат” аст ва бо воқеъ мутобиқат дорад? Оё он чӣ мо ба василаи ҳис […]

Фалсафа ва равиши реализм (27)

Илм ва идрок (8) Матни китоб: Татмими асли мақсад: Суханоне, ки дар моддӣ набудани идрокоте, ки ба ҳавосс ва мағз мансуб ҳастанд гуфта шуд, дар як мавриди дигар низ ҷорӣ мебошад, ва он маврид “илм ба нафс” аст. Ҳар яки мо (чунон ки таҷриба ва қароин нишон медиҳад, […]

Фалсафа ва равиши реализм (26)

Илм ва идрок (7) Идомаи таълиқаи баҳси пешин: Оё “худ” ё “ман”, ки вуҷудаш бар ҳар касе бадеҳӣ аст, ҳақиқаташ чист ва дорои чӣ хусусияте аст ва оё мумкин аст моддӣ бошад ё хайр? Дар инҷо ду назарияи асосӣ вуҷуд дорад: Назарияи ҳиссӣ; Назарияи руҳонӣ. Назарияи ҳиссӣ: Соҳибони […]

Фалсафа ва равиши реализм (25)

Илм ва идрок (6) Матни китоб: Ишкол ё тақрир: Ин донишмандон (донишмандони моддигаро) мегӯянд, назар ба формулаи зер, аз пазируфтани муғойират миёни илм ва воқеияти хориҷ, ночорем: Агар маълумро — ки ҷузъе аз воқеияти хориҷ аст — А фарз кунем ва ҷузъе аз мағзро — ки аз таъсири […]

Фалсафа ва равиши реализм (24)

Илм ва идрок (5) Матни китоб: Бурҳон дигар: Дар мавриди илм, танҳо як нигоҳ кофист. Агар борикбинӣ карда ва бо виҷдони соф биозмоем, хоҳем дид, ки сурати илмӣ ва тағайюр (тағйирёбӣ), бо ҳам ҳеч гуна созиш надоранд. Ва ба иборати фалсафӣ: ҳайсияти илм ғайр аз ҳайсияти тағайюр ва […]

Фалсафа ва равиши реализм (23)

Илм ва идрок (4) Матни китоб: Бурҳони дигар: Дар мавриди илм, танҳо як нигоҳ кофист. Агар борикбинӣ карда ва бо виҷдони соф биозмоем, хоҳем дид, ки сурати илмӣ ва тағайюр (тағйирёбӣ), бо ҳам ҳеч гуна созиш надоранд. Ва ба иборати фалсафӣ: ҳайсияти илм ғайр аз ҳайсияти тағайюр ва […]

Фалсафа ва равиши реализм (22)

Илм ва идрок (3) Матни китоб: Ишкол Мумкин аст дар баёни гузашта хӯрдагирӣ намуда ва бигӯед: «идрок» ҳамон хоссаи моддӣ аст, ки дар силсилаи асаб ё мағз ҳосил мешавад, ва мавзӯи бузургӣ ва кучакӣ ва дурӣ ва наздикиро ковишҳои илмӣ ҳал карда. Илм имрӯза ақида дорад ба ин […]

Фалсафа ва равиши реализм (21)

Илм ва идрок (2) Матни китоб: Баргардем ба сӯи мақсади аслӣ: Мушоҳида (1) ва таҷриба ба мо исбот кардаанд, ки ҳангоми истеъмоли ҳавосс, дар натиҷаи таъсире, ки воқеияти модда дар силсилаи аъсоб ва мағзи мо мекунад, аксуламале моддӣ дар мо пайдо мешавад, ки бо ба кор андохтани ҳосса […]

Фалсафа ва равиши реализм (20)

Мақолаи севвум Илм ва идрок (1) Матни китоб: Сухане, ки дар ин мақола хоҳем ронд, марбут ба илм (идрок) буда ва ба манзури кунҷковӣ аз ҳувият ва синхи воқеияти вай мебошад (1) ва ҳамоно гуфтугӯ дар ақоиди сафсата ва идеализм (мақолаи 2) буд, ки тарҳи баҳсҳои илм (ҳувияти […]