Метка: фалсафаи исломӣ

Фалсафа ва равиши реализм (155)

Қувва ва феъл, имкон ва феълият (23) Тавзеҳи мафҳуми ҳаракати умумӣ (7) Матни мақола Хотимаи мақола (2) Тавзеҳи 3 Гузаштагони фалосифа ҳаракатро ба мулоҳизаи мабдаъ ва фоилаш, ба ҳаракати нафсонӣ ва ҳаракати табиӣ ва ҳаракати қасрӣ (хилофи табиат) қисмат кардаанд. Ва чун қисмати номбурда дар ҳақиқат қисмати фоили […]

Фалсафа ва равиши реализм (154)

Қувва ва феъл, имкон ва феълият (22) Тавзеҳи мафҳуми ҳаракати умумӣ (6) Матни мақола Хотимаи мақола (1) Тавзеҳи 1 Қудамои фалосифа гуфтаанд, дар ҳаракат шаш чиз лозим аст: мабдаъ, мунтаҳо, масофат, мавзӯъ, фоил ва замон. Чун гузаштагон ҳаракати ҷавҳариро тасаввур намекарданд ва танҳо ҳаракатро дар кайфият ва каммийят […]

Фалсафа ва равиши реализм (153)

Қувва ва феъл, имкон ва феълият (21) Тавзеҳи мафҳуми ҳаракати умумӣ (5) Матни мақола Кашиш (имтидод) дар ҳаракат Аз суханоне, ки дар мавзӯи “ҳаракат” гузашт равшан мешавад, ки ҳар ҳаракате (худ ба худ) ин хоссаро дорад, ки метавонад ба қитъаҳое тақсим шавад, ки ҳар қитъа имкони феълияти қитъаи […]

Фалсафа ва равиши реализм (152)

Қувва ва феъл, имкон ва феълият (20) Тавзеҳи мафҳуми ҳаракати умумӣ (4) Матни мақола Ва ба забони дигар, мо суратҳои навъии “инсон”, “асп”, “дарахт”, “об” ва ҷуз онҳоро мавзӯи ҳукм қарор медиҳем ва як донишманди табиӣ моддаро. Пас аз чанде, ки фарзия ё назарияи ҳаракати умумӣ (ҷаҳони ҳастӣ […]

Фалсафа ва равиши реализм (151)

Қувва ва феъл, имкон ва феълият (19) Тавзеҳи мафҳуми ҳаракати умумӣ (3) Суратҳои навъия (3) Акнун мо бояд бибинем, назарияи қудамо дар бораи суратҳои навъия, бар чӣ асосе будааст ва оё бо таваҷҷӯҳ ба маълумоте, ки дар бораи ашё пайдо шудааст, боз ҳам зарурате ҳаст, ки ба суратҳои […]

Фалсафа ва равиши реализм (150)

Қувва ва феъл, имкон ва феълият (18) Тавзеҳи мафҳуми ҳаракати умумӣ (2) Суратҳои навъия (2) Уламои ҷадид бар хилофи қудамо, ихтилофоти улумро танҳо аз даричаи ихтилофоти зотии мавзӯоти он улум ва аворизи зотии он мавзӯот, ва ба иборати дигар, танҳо аз даричаи ихтилофоти зотии маълумот намебинанд. Уламои ҷадид […]

Фалсафа ва равиши реализм (149)

Қувва ва феъл, имкон ва феълият (17) Матни мақола Тавзеҳи мафҳуми ҳаракати умумӣ (1) Донишмандоне, ки дар улуми моддӣ ба кунҷковӣ мепардозанд чунонки медонем рӯзгоре буд, ки модда (аҷзои аввалияи атомии ҷисм)-ро мавзӯи баҳс қарор дода аз хоссиятҳои гуногуни вай баҳс мекарданд ва ин баҳсро бо ҳиссу таҷриба […]

Фалсафа ва равиши реализм (148)

Қувва ва феъл, имкон ва феълият (16) Қонуни такопӯи диалектикии табиат (7) Матни мақола: (Идомаи хӯрдагирӣ) 2) Ин қонун, гузашта аз ин ки дуруст танзим нашуда ва муштамил бар ҷузъи зоид аст, фосид низ ҳаст; зеро дар ҳар се мартибаи мутаволӣ (пай дар пай) аз ҷараёни ҳаводис, таҳаққуқи […]

Фалсафа ва равиши реализм (147)

Қувва ва феъл, имкон ва феълият (15) Қонуни такопӯи диалектикии табиат (6) Матни мақола: Тарафдорони материализми диалектик ин қонунро, ки “қонуни такопӯи табиат” номида ва пояҳои сегонаи онро гоҳе ба номи “тез, антитез, синтез” ва гоҳе “исбот, нафй, нафйи нафй” ва гоҳе “ҳукм, зидди ҳукм, ҳукми мураккаб” мехонанд, […]

Фалсафа ва равиши реализм (146)

Қувва ва феъл, имкон ва феълият (14) Қонуни такопӯи диалектикии табиат (5) Матни мақола: Тарафдорони материализми диалектик қонуни таҳаввулу такомули табиатро аз роҳи дигар тавзеҳ додаанд ва мегӯянд: Воқеияти хориҷӣ, ки мусовӣ аст бо “модда — макон — замон” чун замон (буъди чаҳорум)-ро дарбар дорад, ночор тағйир ёфта […]

Фалсафа ва равиши реализм (145)

Қувва ва феъл, имкон ва феълият (13) Қонуни такопӯи диалектикии табиат (4) Муқаддима (4) б) Матлаби дуввуме, ки дар истилоҳи диалектики ҷадид “созиши таноқузҳо” ва аҳёнан “иҷтимоъи зиддайн” ё “иҷтимоъи нақизайн” номида мешавад, “иҷтимоъи мутазоддҳо” аст, аммо ба истилоҳи дигар на истилоҳи боби тақобул, ки дар партави таркиб […]