Метка: фалсафаи исломӣ

Фалсафа ва равиши реализм (144)

Қувва ва феъл, имкон ва феълият (12) Қонуни такопӯи диалектикии табиат (3) Муқаддима (3) Акнун усули шашгонаи диалектики Ҳегелро аз назари ҳикмат ва фалсафаи исломӣ мавриди баҳс қарор медиҳем: 1) Аммо асли аввал: дар гузашта исбот карда ва баъд низ шарҳ хоҳем дод, ки ҳаракат аз табиат қобили […]

Фалсафа ва равиши реализм (143)

Қувва ва феъл, имкон ва феълият (11) Қонуни такопӯи диалектикии табиат (2) Муқаддима (2) Карл Маркс усули диалектики Ҳегелро ба сурати мусалласи “исбот, нафй, нафй дар нафй” пазируфтааст, вале мабнои фалсафии онро намепазирад. Аз назари Маркс ва пайравонаш, фалсафаи Ҳегел як фалсафаи идеалистӣ ва ба истилоҳ “маънавӣ” аст, […]

Фалсафа ва равиши реализм (142)

Қувва ва феъл, имкон ва феълият (10) Қонуни такопӯи диалектикии табиат (1) Муқаддима (1) Тарафдорони материализми диалектик такомули табиатро бар асоси хоссе тавҷеҳ кардаанд ва номи онро “Қонуни такопӯи диалектикии табиат” гузоштаанд. Лозим аст андаке дар бораи таърихчаи диалектик аз оғози зуҳури ин калима то он ҷо, ки […]

Фалсафа ва равиши реализм (141)

Қувва ва феъл, имкон ва феълият (9) Матни мақола Озмоиш дар такомули ҷаҳон Қонуни номбурда чунонки дар фалсафа мусаллам ва мавриди қабул аст, донишмандони улуми имрӯза низ ӯро пазируфтаанд; зеро озмоишҳое, ки дар мавриди инсон ва ҳайвон ва набот дар фунуни марбут ба онҳо анҷом гирифта нишон медиҳад, […]

Фалсафа ва равиши реализм (140)

Қувва ва феъл, имкон ва феълият (8) Матни мақола Тавсиъаи мафҳуми ҳаракат Мафҳумеро, ки аз барои ҳаракат ба даст овардем, агарчи дар мавриди ҳаракати маконии ҷисм буд, вале пас аз каме диққат метавон ҳукм кард, ки дар ҳамаи мавориди ҳудуси тағйироти ҷисмонӣ, ки мо онҳоро ба унвони “тағйир […]

Фалсафа ва равиши реализм (139)

Қувва ва феъл, имкон ва феълият (7) Матни мақола Ҳаракат чист? Ҳангоми ҳаракат чӣ чиз анҷом ёфта ва пайдо мешавад? Ҳаракат, ва ба вежа ҳаракати маконӣ, аз чизҳое аст, ки ҳар як аз мо аз оғози зиндагӣ бо он сару кор дошта ва ҳаргиз аз пеши чашми мо […]

Фалсафа ва равиши реализм (138)

Қувва ва феъл, имкон ва феълият (6) Матни мақола Ишкол Мумкин аст ба баёни гузашта эътироз карда ва бигӯед, ки баёни гузашта бо он чӣ улуми имрӯз ташхис медиҳанд вифқ намедиҳад; зеро донишмандони имрӯза ба субут расонидаанд, ки сохтмони аҷсом муттасили воҳид нест ва ҳар ҷисме мураккаб аз […]

Фалсафа ва равиши реализм (137)

Қувва ва феъл, имкон ва феълият (5) Матни мақола Ва аз ин баён ба вузуҳ мепайвандад, ки имкон доштани феълияте дар модда, ҳақиқаташ ин аст, ки як наҳва субути вуҷудӣ дар модда дорад, ки ҳанӯз осори хориҷии феълияти баъдиро воҷид нест ва пас аз он ки модда дар […]

Фалсафа ва равиши реализм (136)

Қувва ва феъл, имкон ва феълият (4) Матни мақола Акнун агар ин назарияро паҳлӯи ду назарияи собиқуззикр бигузорем: 1) Ҳар “феълияте” пеш аз пайдоиши худ, “имконе” дар модда дорад; 2) Имкони мазбур як сифат ва нисбати вуҷудӣ аст; 3) Нисбати вуҷудии феълии ду тараф мавҷуди феълӣ мехоҳад. Дар […]

Фалсафа ва равиши реализм (135)

Қувва ва феъл, имкон ва феълият (3) Матни мақола Ва ин низ бадеҳист, ки бо омадани феълияти дарахт чунончи имкони дарахт аз миён меравад, сурати тухм низ, ки қувваи дарахт ҳамроҳи он буд аз миён меравад. (1) Аз баёни гузашта натиҷаҳои зеринро метавон гирифт: 1) Нисбати вуҷудӣ ба […]

Фалсафа ва равиши реализм (134)

Қувва ва феъл, имкон ва феълият (2) Матни мақола Ҳар моддаи кор ҳар сурати корро намепазирад, ва ҳар роҳ ба ҳар мақсад намерасонад, балки як “муносибате” миёни моддаи кор ва сурати кор лозим аст, то дар заминаи он, моддаи муайян сурати муайянро пазируфта ва ба худ бигирад. Ин […]