Метка: ҳастӣ

Фалсафа ва равиши реализм (96)

Воқеият ва ҳастии ашё (10) Табоюн ва касрати вуҷудот Назарияи табоюн ва касрати вуҷудот назарияест, ки ибтидоъан барои ҳар кас танҳо назарияи қобили қабул ҷилва мекунад. Ҳукамо мегӯянд, мардуми авом ба ҳасби назари омиёнаи хеш, ин назарияро интихоб мекунанд. Ин назарияро маъмулан ба ҳукамои Машшоъ ва атбоъи Арасту […]

Фалсафа ва равиши реализм (95)

Воқеият ва ҳастии ашё (9) Матни китоб: 2. Чунонки дониста шуд, ҳар чизе, ки дорои воқеияти ҳастӣ аст, аз воқеияти ҳастӣ наметавонад канор биафтад, ва аз ин рӯй ихтилофоти воқеӣ, ки дар хориҷ аст, ба худи воқеият бармегардад. Ва аз сӯи дигар, мо воқеиятро барои ҳамаи ашёи воқеиятдор […]

Фалсафа ва равиши реализм (94)

Воқеият ва ҳастии ашё (8) Матни китоб: Нукоте чанд ё натоиҷе чанд: 1) Мо ба ҳақиқати “ҳастӣ” наметавонем пай бибарем, зеро чунонки дар мақолаи 5 баён кардем, шинохтани ҳар чизе ё ба воситаи моҳияти он мебошад ва ё ба воситаи хоссиятҳои он. Ва дар ҳақиқати “ҳастӣ” ҳеч кадом […]

Фалсафа ва равиши реализм (93)

Воқеият ва ҳастии ашё (7) Матни китоб: Асолати вуҷуд ва воқеият Акнун бояд дид, бо дар назар гирифтани ин ки ҳар чиз дар хориҷ як воҳиди воқеиятдор беш нест ва мо ду мафҳуми мухталиф (моҳият ва ҳастӣ) аз вай мегирем, асолат аз они кадом як аз ин ду […]

Фалсафа ва равиши реализм (92)

Воқеият ва ҳастии ашё (6) Матни китоб: Мо дар баробар суфастоӣ (идеалисти ҳақиқӣ), ки ба чизе ҷуз андеша эътироф надошт ва надорад, мегӯем: замин ҳаст, осмон ҳаст, инсон ҳаст, дарахт ҳаст, модда ҳаст, қувва ҳаст… Яъне ҳар як аз ин шумурдаҳо дорои воқеият аст. Албатта, ин воқеият, ки […]

Фалсафа ва равиши реализм (91)

Мақолаи ҳафтум Воқеият ва ҳастии ашё (5) Матни китоб: Акнун чӣ бояд кард ва ба сӯи кадом васила бояд даст дароз кард? (1) Оё монанди донишмандоне, ки гуфтаанд: ҳақоиқро бояд бо кӯмаки ҳиссу таҷриба фақат ба даст овард, барои шинохтани мутлақи воқеият ва авсоф ва хоссиятҳои ӯ ба […]

Фалсафа ва равиши реализм (90)

Мақолаи ҳафтум Воқеият ва ҳастии ашё (4) Матни китоб: Мо ҳаргиз тардид надорем ва ҳам набояд дошта бошем дар ин ки: дар нахустин гоме, ки мехоҳем пас аз хомӯш кардани таронаи сафсата бардорем, бо воқеияти ашё мувоҷеҳ буда ва сару кори мо бо воқеияти ҳастӣ хоҳад буд. Яъне […]

Фалсафа ва равиши реализм (89)

Мақолаи ҳафтум Воқеият ва ҳастии ашё (3) Муқаддима (3) Мабодии фалсафӣ Аз он чӣ гуфтем, маълум шуд, ки мабодии тасаввурия ва тасдиқияи ҳар фанне ба манзилаи нуқоти иттикоъ ва аз лиҳозе ба манзилаи абзор ва асбоби кори он фанн ба шумор меравад. Аз ин ҷиҳат, лозим аст, ки […]

Фалсафа ва равиши реализм (88)

Мақолаи ҳафтум Воқеият ва ҳастии ашё (2) Муқаддима (2) Тамоюзи улум Ҳар илме маҷмӯае аз масоил аст, ки дар оғози зуҳури он илм басит ва маҳдуд буда ва баъд тавсиъа ва афзоиш ёфтааст. Башар аз даврони қадим то кунун ҳамвора масоили илмиро дастабандӣ мекарда ва ба ҳар дастае […]

Фалсафа ва равиши реализм (87)

Мақолаи ҳафтум Воқеият ва ҳастии ашё (1) Муқаддима (1) Мабҳаси мавриди назари ин мақола мабҳаси воқеият ва ҳастӣ, ва ба иборати дигар, мабҳаси “вуҷуд” аст ва шомили як ришта масоил аст, ки дар фалсафа ба номи “масоили вуҷуд” шинохта мешавад. Инсон дар фалсафа пеш аз ҳар луғат ва […]

Фалсафа ва равиши реализм (86)

Ҷилди севвум Муқаддима Ҷилди севвуми ин китоб, ки акнун аз назари хонандаи мӯҳтарам мегузарад, муштамил бар мақолаи 7 ва 8 ва 9 аз маҷмӯи 14 мақолаест, ки давраи ин китобро ташкил медиҳад. Мақолаи 7 муштамил бар як ришта матолиб аст, ки ба номи “масоили вуҷуд” хонда мешавад. Ин […]